De kruismaat is de diagonale maat van een rechthoek, gemeten van hoek tot hoek. Door beide diagonalen te meten en te vergelijken controleer je of een constructie haaks (90°) is. Als beide diagonalen exact gelijk zijn, is de rechthoek haaks. Verschilt de maat? Dan staat de constructie scheef.
Hoe werkt het?
Bij elke rechthoekige constructie (fundering, vloer, frame, kozijn):
1. Meet diagonaal A (linksboven → rechtsonder)
2. Meet diagonaal B (rechtsboven → linksonder)
3. A = B → de constructie is haaks
4. A ≠ B → de constructie staat scheef, corrigeer
Wanneer controleer je de kruismaat?
- Fundering uitzetten — Voordat je gaat graven of storten
- Bekisting — Voor het storten van een betonplaat
- Houtskeletbouw — Bij het opstellen van wanden
- Vlonder — Bij het leggen van het frame
- Kozijn — Na het stellen, voor het vastzetten
- Tuinhuis/schuur — Bij elke fase van de opbouw
Hoeveel afwijking is acceptabel?
- Fundering/betonplaat: maximaal 5 mm verschil
- Houtskeletbouw: maximaal 3-5 mm
- Meubels/kozijnen: maximaal 1-2 mm
3-4-5 methode
Als je geen diagonaal kunt meten (te groot, obstakels), gebruik de 3-4-5 methode om een haakse hoek uit te zetten:
1. Meet 3 meter langs de ene zijde
2. Meet 4 meter langs de andere zijde
3. De diagonaal moet precies 5 meter zijn → dan is de hoek 90°
Dit werkt ook met veelvouden: 6-8-10, 9-12-15, etc.
Gerelateerde termen
- Waterpas
- Schietlood
- Poer
- Fundering op staal
Wil je direct aan de slag met een professionele bouwtekening? Bij fredsbouwtekeningen.nl vind je bouwtekeningen voor al je doe-het-zelf projecten, compleet met materiaallijsten en stap-voor-stap instructies.
