Een latei is een horizontale balk boven een opening in een muur (zoals een deur of raam) die het gewicht van het metselwerk erboven opvangt en naar de zijkanten afleidt. Zonder latei zou het metselwerk boven de opening instorten. Elke deur- en raamopening in een dragende muur heeft een latei nodig.
Hoe werkt een latei?
Een muur is sterk onder druk, maar een opening doorbreekt de draagkracht. De latei vormt een brug over de opening:
- Het gewicht van het metselwerk boven de opening drukt op de latei
- De latei leidt deze kracht naar de muurgedeeltes links en rechts van de opening (de dagkanten)
- De oplegging aan weerszijden moet minimaal 10 cm zijn — bij zwaardere belastingen meer
Soorten lateien
Betonlatei (prefab)
De meest gebruikte latei bij nieuwbouw. Een voorgefabriceerde balk van gewapend beton. Verkrijgbaar in standaardmaten en eenvoudig te plaatsen.
Stalen latei
Bij grote openingen of zware belastingen wordt een stalen profiel (U- of I-profiel) gebruikt. Stalen lat
eien zijn slanker dan betonlateien bij dezelfde draagkracht.
Gemetselde latei (rollaag)
Een boog of rechte rij stenen op zijn kant gemetseld boven de opening. Traditionele methode, tegenwoordig vooral decoratief.
Houten latei
Bij houtskeletbouw of lichtere constructies wordt een houten balk als latei gebruikt. Geschikt voor niet-dragende wanden of lichtere constructies.
Latei bij een garage of verbouwing
Bij het bouwen van een garage is de latei cruciaal:
- Garagedeur-opening — Een brede opening (vaak 2,4 tot 3 meter) met veel metselwerk erboven. Hier is een stevige latei noodzakelijk, vaak staal.
- Ramen en loopdeur — Kleinere openingen waar een standaard betonlatei volstaat.
Bij een verbouwing waar je een muur wilt doorbreken of een opening wilt vergroten:
1. Eerst een tijdelijke ondersteuning (stempels) plaatsen
2. De nieuwe latei inmetsen met voldoende oplegging
3. Pas daarna het metselwerk onder de latei verwijderen
4. Stempels pas verwijderen als de mortel is uitgehard
> Let op: Bij dragende muren moet een constructeur de latei berekenen. Een te lichte latei kan scheuren in de muur veroorzaken of erger.
Afmetingen kiezen
De benodigde afmeting hangt af van:
- Breedte van de opening — Hoe breder, hoe steviger de latei moet zijn
- Belasting erboven — Hoeveel metselwerk of vloer er boven de opening zit
- Type muur — Spouwmuur, halfsteens of steens
Vuistregel voor een betonlatei in een halfsteens muur:
| Opening | Lateimaat (indicatie) |
|---|---|
| Tot 1,0 m | 100 x 65 mm |
| 1,0 – 1,5 m | 100 x 100 mm |
| 1,5 – 2,0 m | 100 x 135 mm |
| Boven 2,0 m | Staal of constructeurberekening |
Veelgemaakte fouten
- Te weinig oplegging — De latei moet minimaal 10 cm op de muur rusten aan elke kant
- Geen latei in binnenmuur — Ook binnenmuren kunnen dragend zijn. Altijd controleren.
- Latei verkeerd om geplaatst — Sommige betonlateien hebben een boven- en onderkant. Check de markering.
Gerelateerde termen
- Kozijn
- Dagmaat
- Rollaag
- Spouwmuur
- Halfsteens muur
Wil je direct aan de slag met een professionele bouwtekening? Bij fredsbouwtekeningen.nl vind je bouwtekeningen voor al je doe-het-zelf projecten, compleet met materiaallijsten en stap-voor-stap instructies.
