Een aanzetsteen is de eerste steen van een gemetselde boog of gewelf — de steen die op het aanzetpunt ligt en de overgang vormt tussen de rechte muur en het gekromde boogwerk. De aanzetsteen draagt de krachten van de boog over op de onderliggende muur of pijler.
Functie van de aanzetsteen
- Startpunt van de boog — de aanzetsteen vormt het begin van de kromming
- Krachtoverdracht — geleidt de schuine drukkrachten uit de boog naar de verticale muur
- Vormgeving — de hoek van de aanzetsteen bepaalt de beginhoek van de boog
Aanzetsteen bij verschillende boogtypen
| Boogtype | Positie aanzetsteen | Hoek |
|---|---|---|
| **Halfronde boog** | Bovenop de stijl, op het breedste punt | 0° (horizontaal) |
| **Segmentboog** | Iets boven het midden van de opening | Lichte hoek naar binnen |
| **Spitsboog** | Op het breedste punt | Steile hoek |
| **Korfboog** | Op het breedste punt | Variërend per segment |
Herkenning in bestaand metselwerk
Een aanzetsteen herken je aan:
- De steen ligt op de overgang van recht naar gebogen metselwerk
- Vaak iets groter of breder dan de overige boogstenen
- Soms voorzien van een uitkraging of profilering
- Bij natuursteen soms een duidelijk schuine snijvlak
Toepassing bij doe-het-zelf
Bij het metselen van een sierboog boven een raamopening:
- Mal maken — bepaal de boogvorm op een houten mal
- Aanzetstenen plaatsen — leg de eerste boogstenen op de mal, strak tegen de stijlen
- Voegen controleren — de voegen lopen taps toe naar het midden van de boog
- Uitharden — laat de mortel minimaal 24 uur uitharden voordat je de mal verwijdert
Gerelateerde termen
- Aanzet
- Boog
- Sluitsteen
- Gewelf
- Welfstenen
