Een contrefort (ook wel steunbeer genoemd) is een massieve, uitspringende steunconstructie tegen een muur of gevel die de zijwaartse druk opvangt en voorkomt dat de muur naar buiten wordt geduwd. Contreforten zijn vooral bekend van kerken en historische gebouwen, maar komen ook voor bij keermuren en kelders.
Hoe werkt een contrefort?
Een muur die belast wordt door gronddruk, gewelfdruk of windkracht kan de neiging hebben om naar buiten te kantelen. Het contrefort biedt tegendruk door:
- Eigen gewicht — de massa van het contrefort houdt de muur op zijn plek
- Verbreding van de voet — het contrefort vergroot het steunvlak en daarmee de stabiliteit
- Krachtafleiding — de zijwaartse kracht wordt omgeleid naar de fundering
Soorten contreforten
| Type | Beschrijving |
|---|---|
| **Steunbeer** | Massief gemetseld blok tegen de buitenzijde van de muur |
| **Luchtboog (accolade)** | Een boog die de druk over een afstand naar een vrijstaand contrefort leidt (gotische kerken) |
| **Inwendig contrefort** | Steun aan de binnenzijde van de muur (bij kelders) |
| **Keermuurcontrefort** | Ribben aan de achterzijde van een keermuur |
Toepassing in de praktijk
Bij een keermuur
Een keermuur die grond tegenhoudt, heeft bij grotere hoogtes contreforten nodig:
- Bij keermuren hoger dan 1 meter is een contrefort of versteviging aan te raden
- Plaats contreforten om de 2-3 meter aan de grondzijde
- Uitvoering: beton of metselwerk, stevig verbonden met de keermuur
Bij historische gebouwen
- Kerken en kathedralen gebruiken contreforten om de druk van gewelven op te vangen
- Bij restauratie worden contreforten vaak hersteld met oorspronkelijke steensoorten
Contrefort vs. steunbeer
De termen worden door elkaar gebruikt. Strikt genomen is een contrefort de overkoepelende term en steunbeer de specifieke Nederlandse benaming voor het massieve steunblok tegen een muur.
Gerelateerde termen
- Steunbeer
- Keermuur
- Gewelf
- Luchtboog
- Pijler
