Een kwast is een noest of knoest in hout: de plek waar een zijtak uit de stam groeide. In de houtbewerking is een kwast een ronde, donkere verkleuring in het houtoppervlak. Kwast is ook de naam voor het verfgereedschap (verfkwast), maar in de bouwkunde verwijst de term naar de houtafwijking.
Hoe ontstaat een kwast?
Wanneer een boom groeit, worden de onderste takken ingesloten door nieuw houtweefsel. De basis van die tak blijft als een harde, donkere kern in het hout achter. Bij het zagen van planken komt deze kern als een ronde vlek aan het oppervlak.
Soorten kwasten
| Type | Beschrijving | Effect op sterkte |
|---|---|---|
| **Vaste kwast** | Stevig vergroeid met het omliggende hout | Beperkt |
| **Losse kwast** | Niet vergroeid, kan uitvallen | Groot (zwakke plek) |
| **Doorgroeiende kwast** | Loopt door de volle dikte van de plank | Afhankelijk van grootte |
| **Dode kwast** | Donker, vaak zwart, restant van afgestorven tak | Kan uitvallen |
Kwasten en houtsortering
Hout wordt gesorteerd op basis van het aantal en de grootte van kwasten:
- A-kwaliteit — weinig tot geen kwasten, strak uiterlijk
- B-kwaliteit — enkele kleine kwasten toegestaan
- C-kwaliteit — meer kwasten, geschikt voor constructief gebruik
- Steigerhout / verpakkingshout — veel kwasten, ongesorteerd
Constructieve gevolgen
- Kwasten onderbreken de houtvezel en verlagen de buigsterkte
- Bij draagconstructies (balken, spanten) worden grote kwasten vermeden
- Voor zichtwerk kan een kwast juist decoratief zijn (rustiek effect)
Kwast behandelen
- Losse kwast vastlijmen — gebruik houtlijm en klem het vast
- Kwast opvullen — verwijder de losse kwast en vul het gat met houtvuller of epoxy
- Harsbloeding tegengaan — breng een schellakprimer aan op harsrijke kwasten voor het schilderen
Gerelateerde termen
- Hardhout
- Zachthout
- Vurenhout
- Houtsortering
- Douglas hout
- Balkhout
