Een pijler is een zware, verticale draagconstructie van steen of beton die krachten van bogen, gewelven of balken opvangt en naar de fundering overbrengt. In tegenstelling tot een kolom (die vaak slank en rond is) is een pijler doorgaans massief, rechthoekig en zwaarder uitgevoerd.
Pijler vs. kolom vs. zuil
| Term | Kenmerken |
|---|---|
| **Pijler** | Massief, rechthoekig of veelhoekig, gemetseld of beton, vaak onderdeel van een muur |
| **Kolom** | Slanker, rond of vierkant, vrijstaand, beton of staal |
| **Zuil** | Rond, met basement, schacht en kapiteel, architectonisch/decoratief |
| **Pilaster** | Platte pijler die tegen een muur is geplaatst (niet vrijstaand) |
Soorten pijlers
| Type | Beschrijving |
|---|---|
| **Vrijstaande pijler** | Los van de muur, draagt bogen of balken |
| **Muurpijler (muurdamme)** | Verdikking in een muur voor extra draagkracht |
| **Bundelpijler** | Meerdere halve zuilen gebundeld tot één pijler (gotische kerken) |
| **Brugpijler** | Draagt de overspanning van een brug |
Waar kom je pijlers tegen?
- Kerken en kathedralen — de pijlers dragen de bogen en gewelven van het schip
- Bruggen — brugpijlers staan in het water en dragen het brugdek
- Kelders — gemetselde pijlers ondersteunen de vloer erboven
- Poorten en hekwerken — gemetselde pijlers naast een oprit of tuinpoort
Pijler metselen (tuinpoort of erfafscheiding)
Bij het metselen van een sierpijler bij een tuinpoort:
- Fundering — betonnen poer, vorstvrij (60-80 cm diep)
- Formaat bepalen — gangbaar: 1 × 1 steen of 1½ × 1½ steen
- Metselverband — wissel de steenrichting per laag voor een sterk verband
- Wapening — bij hoge pijlers een stalen kern of betonvulling in het midden
- Afdekker — een hardstenen of betonnen afdekker bovenop tegen inwatering
Gerelateerde termen
- Kolom
- Zuil
- Pilaster
- Contrefort
- Gewelf
