Geleding is de zichtbare opdeling of onderverdeling van een gevel, muur of bouwwerk in afzonderlijke vlakken, lagen of zones. Door geleding krijgt een groot, vlak oppervlak meer structuur en visueel ritme. Dit kan bereikt worden met horizontale banden, verticale lijsten, inspringingen of wisselend materiaalgebruik.
Soorten geleding
| Type | Omschrijving |
|---|---|
| Horizontale geleding | Opdeling in horizontale lagen (cordonlijsten, friezen, verdiepingsbanden) |
| Verticale geleding | Opdeling met verticale elementen (pilasters, lisenen, risalieten) |
| Vlakgeleding | Wisselende vlakken door inspringingen of materiaalverschillen |
| Ritmische geleding | Regelmatig patroon van ramen, zuilen of nissen |
Middelen voor gevelgeleding
- Cordonlijst: horizontale uitspringende band tussen verdiepingen
- Pilaster: platte, tegen de muur geplaatste zuil
- Liseen: verticale, vlakke muurstrip zonder basis of kapiteel
- Risaliet: een vooruitspringend geveldeel
- Siermetselwerk: decoratieve patronen in het metselwerk
- Materiaalwisseling: combinatie van baksteen, pleisterwerk, hout
Waarom geleding belangrijk is
- Maakt grote gevels visueel aantrekkelijker
- Geeft structuur en herkenbaarheid aan een gebouw
- Kan de verhoudingen van een gevel verbeteren
- Helpt bij de overgang tussen verschillende bouwdelen
Tips voor de doe-het-zelver
- Bij het ontwerpen van een aanbouw: sluit aan bij de geleding van het bestaande pand
- Gebruik materiaalwisseling om een grote vlakke gevel op te breken
- Horizontale lijsten verkleinen de schaal visueel; verticale elementen maken hoger
Verwante termen
- Fries: versierde horizontale strook op een gevel
- Pilaster: platte schijnzuil tegen een muur
- Risaliet: vooruitspringend geveldeel
- Cordonlijst: horizontale profielband op een gevel
