Wat is verjongen?

Verjongen is het geleidelijk smaller of dunner maken van een constructiedeel naar boven of naar een uiteinde toe. In de bouwkunde wordt verjongen vooral toegepast bij zuilen, kolommen, schoorstenen en muren die naar boven toe smaller worden. Dit bespaart materiaal en geeft een eleganter uiterlijk, terwijl de constructie onderaan het zwaarst belast is en daar ook het dikst.

Kenmerken van verjonging

Toepassingen

• Zuilen: klassieke zuilen zijn onderaan dikker dan bovenaan
• Schoorstenen: worden naar boven toe smaller
• Torens en kerktorens: verjongen in etappes of geleidelijk
• Betonkolommen: soms conisch uitgevoerd voor materiaalbesparing
• Palen: heipalen lopen vaak taps toe naar de punt

Entasis

Een bijzondere vorm van verjonging is entasis: een lichte buiking (bolle verjonging) van een zuil. Dit is een optische correctie die voorkomt dat een recht verjongende zuil er hol uitziet. De zuil is op circa een derde van de hoogte iets dikker dan onder- en bovenaan.

Verjonging in maat uitgedrukt

• De mate van verjonging wordt uitgedrukt als het verschil in diameter of breedte tussen onder en boven
• Bijvoorbeeld: een zuil van 40 cm onderaan en 30 cm bovenaan heeft een verjonging van 10 cm
• De verhouding verjonging/hoogte bepaalt hoe slank de zuil oogt

Tips voor de doe-het-zelver

• Bij het metselen van een schoorsteen: elke paar lagen een halve steen inspringen
• Een verjonging moet symmetrisch zijn om een gelijkmatige belasting te krijgen
• Bij houten kolommen: verjongen met een schaaf of frees, controleer regelmatig met een mal
• Houd de verjonging subtiel: te veel taps toelopen geeft een instabiel uiterlijk

Verwante termen

• Entasis: lichte bolle verjonging van een zuil
• Taps toelopen: geleidelijk smaller worden
• Zuil: verticaal dragend element
• Kolom: verticale drager in een constructie