De warmtepomp is het antwoord op alles, zeggen de een. De warmtepomp past niet in elke woning, zeggen de ander. En ze hebben allebei gelijk. Miljoenen Nederlandse woningen zijn slecht geïsoleerd, hebben geen vloerverwarming en zijn simpelweg niet geschikt voor een all-electric warmtepomp zonder ingrijpende verbouwing.
Nu komt er een derde optie: een warmtepomp die draait op waterstof. Het Nederlandse bedrijf Cooll heeft ’s werelds eerste waterstof-warmtepomp voor woningverwarming ontwikkeld. Een systeem dat 30 tot 40% minder brandstof verbruikt dan een HR-ketel, maar wél werkt met bestaande radiatoren en bestaande leidingwerk. Geen vloerverwarming nodig. Geen isolatielabel A vereist.
Is dit de doorbraak voor de 500.000 woningen die straks op het waterstofnet worden aangesloten? Dit artikel legt uit hoe het werkt, wat het kost en wanneer je het kunt verwachten.
Hoe werkt een warmtepomp op waterstof?
Een gewone (elektrische) warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en pompt die naar binnen. Daarvoor gebruikt hij elektriciteit. Een waterstof-warmtepomp doet hetzelfde, maar gebruikt waterstof als energiebron in plaats van elektriciteit.
Het werkingsprincipe
De waterstof-warmtepomp van Cooll gebruikt een thermochemisch proces — geen verbrandingsproces. Het verschil is cruciaal:
| Eigenschap | HR-ketel (verbranding) | Waterstof-warmtepomp (thermochemisch) |
|---|---|---|
| Proces | Waterstof wordt verbrand, warmte komt vrij | Waterstof wordt geabsorbeerd door een metaallegering, warmte komt vrij bij absorptie en desorptie |
| Rendement | Max. 107% (bovenwaarde) | 140 – 160% (COP 1,4 – 1,6) |
| Uitstoot | Waterdamp (geen CO2, maar wel NOx bij hoge temperaturen) | Waterdamp, geen NOx |
| Geluid | Stil (brander) | Stil (geen compressor, geen ventilator) |
| Watertemperatuur | Tot 80°C | Tot 65 – 70°C |
Wat betekent COP 1,4 – 1,6?
COP staat voor Coefficient of Performance. Een COP van 1,5 betekent dat je voor elke eenheid waterstofenergie die je instopt, 1,5 eenheden warmte krijgt. Dat is 50% meer warmte dan de energie die je erin stopt.
Ter vergelijking:
| Systeem | COP / rendement | Uitleg |
|---|---|---|
| Elektrische warmtepomp (lucht-water) | 3,0 – 4,5 | 1 kWh stroom → 3-4,5 kWh warmte |
| Waterstof-warmtepomp (Cooll) | 1,4 – 1,6 | 1 kWh waterstof → 1,4-1,6 kWh warmte |
| HR-ketel (aardgas) | 0,95 – 1,07 | 1 kWh gas → 0,95-1,07 kWh warmte |
| Waterstofketel (verbranding) | 0,90 – 1,05 | 1 kWh waterstof → 0,9-1,05 kWh warmte |
Een elektrische warmtepomp is dus nog steeds efficiënter. Maar het verschil zit in de toepassing: de waterstof-warmtepomp werkt met hogere watertemperaturen en bestaande radiatoren, zonder dat je je hele woning hoeft te verbouwen.
Waarom waterstof? En voor welke woningen?
Nederland heeft circa 7,9 miljoen woningen. Daarvan zijn er miljoenen gebouwd vóór 1975, met slechte isolatie, enkele glas (inmiddels deels vervangen) en radiatoren die 70°C nodig hebben om de woning te verwarmen.
Voor deze woningen zijn de opties beperkt:
| Optie | Geschiktheid voor slecht geïsoleerde woning |
|---|---|
| All-electric warmtepomp | Slecht — te lage watertemperatuur, hoge stookkosten |
| Hybride warmtepomp + ketel | Goed — maar je blijft afhankelijk van aardgas |
| Warmtenet | Goed — maar niet overal beschikbaar |
| Waterstofketel | Matig — laag rendement, hoge waterstofkosten |
| Waterstof-warmtepomp | Goed — hoog rendement, werkt met bestaande radiatoren |
De waterstof-warmtepomp vult een gat: het is efficiënter dan een waterstofketel, werkt met hogere temperaturen dan een elektrische warmtepomp, en vereist geen ingrijpende aanpassingen aan de woning.
De waterstofbackbone: wanneer komt er waterstof?
De warmtepomp is er, maar het waterstof nog niet. Althans, niet voor woningen. De waterstofinfrastructuur in Nederland is in opbouw:
Tijdlijn
| Jaar | Ontwikkeling |
|---|---|
| 2026 | Waterstofbackbone (transportnet) wordt operationeel. Eerste industriële afnemers |
| 2027-2028 | Eerste woningwijken krijgen waterstofaansluiting (pilots in Hoogeveen, Stad aan ’t Haringvliet, Lochem) |
| 2029-2030 | Opschaling naar schatting 50.000 – 100.000 woningen |
| 2030+ | Potentieel 500.000 woningen op waterstofverwarming |
De waterstofbackbone is het landelijke transportnet dat Gasunie aanlegt. Het hergebruikt grotendeels het bestaande aardgasnet — de stalen hogedrukbuizen zijn geschikt voor waterstof. Het regionale distributienet (naar woningen) vereist wel aanpassingen.
Gaat mijn wijk op waterstof?
Elke gemeente stelt een Transitievisie Warmte op waarin staat welke wijken overgaan op welk alternatief voor aardgas. Check de transitievisie van je eigen gemeente om te zien of je wijk voor waterstof in aanmerking komt.
Wijken die kansrijk zijn voor waterstof:
- Wijken met veel slecht geïsoleerde woningen (bouwjaar < 1975)
- Wijken die ver van warmtenetinfrastructuur liggen
- Wijken met beperkte netcapaciteit voor all-electric
Wat gaat een waterstof-warmtepomp kosten?
Het systeem van Cooll is nog niet commercieel beschikbaar. Maar op basis van de beschikbare informatie:
| Component | Geschatte kosten |
|---|---|
| Waterstof-warmtepomp unit | €4.000 – €7.000 (geschat bij serieproductie) |
| Installatie | €1.000 – €2.000 |
| Aanpassing leidingwerk | €0 – €500 (werkt met bestaand systeem) |
| Waterstofaansluiting | Afhankelijk van netbeheerder |
| Totaal | €5.000 – €9.500 (geschat) |
Ter vergelijking:
| Systeem | Kosten (incl. installatie) |
|---|---|
| HR-ketel (nieuw) | €2.000 – €3.500 |
| Hybride warmtepomp | €4.000 – €7.000 |
| All-electric warmtepomp (lucht-water) | €8.000 – €15.000 |
| All-electric + vloerverwarming | €15.000 – €30.000 |
| Waterstof-warmtepomp (geschat) | €5.000 – €9.500 |
De waterstof-warmtepomp zit qua aanschafkosten tussen een hybride en een all-electric warmtepomp. Het grote voordeel: je hoeft geen vloerverwarming aan te leggen en geen extra isolatie aan te brengen om het systeem te laten werken.
Wat kost waterstof als brandstof?
Dit is de grote onbekende. De prijs van groene waterstof hangt af van de productiekosten (elektrolyse met groene stroom) en de distributiekosten.
Huidige schattingen voor 2030:
- Productiekosten groene waterstof: €3 – €5 per kg
- 1 kg waterstof bevat circa 33 kWh energie
- Bij een COP van 1,5: 1 kg waterstof levert 50 kWh warmte
- Kosten per kWh warmte: €0,06 – €0,10
Ter vergelijking: aardgas kost momenteel circa €0,08 – €0,12 per kWh warmte (inclusief energiebelasting). Waterstof zou dus vergelijkbaar tot iets goedkoper kunnen zijn, mits de productie opschaalt.
Zelf bouwen vs. kant-en-klaar
Bij een waterstof-warmtepomp is er geen doe-het-zelf-optie. Het is een gesloten systeem met metaalhydriden en waterstof — dat installeer je niet zelf.
Wat je wél kunt doen ter voorbereiding:
| Actie | Zelf doen? | Kosten |
|---|---|---|
| Transitievisie Warmte van je gemeente checken | Ja, gratis online | €0 |
| Radiatoren controleren (geschikt voor 65°C?) | Ja, zelf na te meten | €0 |
| Leidingwerk inspecteren op staat | Ja, visueel | €0 |
| HR-ketel onderhouden tot overstap | Laten doen, jaarlijks | €100 – €150 |
| Basismaatregelen isolatie nemen | Deels zelf (tochtstrips, radiatorfolie, dakisolatie) | €50 – €2.000 |
| Informatieavonden gemeente bezoeken | Ja | €0 |
Voordelen en nadelen samengevat
Voordelen
- 30-40% zuiniger dan een HR-ketel op waterstof
- Werkt met bestaande radiatoren (geen vloerverwarming nodig)
- Geen buitenunit (geen geluid, geen ruimtebeslag)
- Geen CO2-uitstoot, geen NOx
- Zeer stil (geen compressor)
- Geschikt voor slecht geïsoleerde woningen
Nadelen
- Nog niet commercieel verkrijgbaar (verwacht 2027-2028)
- Waterstofinfrastructuur is er nog niet voor woningen
- Waterstofprijs onzeker
- Lager rendement dan elektrische warmtepomp (COP 1,5 vs. 3-4)
- Afhankelijk van waterstoflevering (geen eigen opwek mogelijk)
- Nog geen subsidieregeling specifiek voor waterstof-warmtepompen
Veelgestelde vragen
Is waterstof in huis veilig?
Waterstof is brandbaar, maar waterstof in het gasleidingnet heeft vergelijkbare veiligheidsrisico’s als aardgas. Waterstof is lichter dan lucht en verspreid snel, waardoor het bij een lek minder snel een explosief mengsel vormt dan aardgas. De installatie vereist gecertificeerde leidingen en detectie.
Kan ik nu al een waterstof-warmtepomp bestellen?
Nee. Het product is in de pilotfase. Cooll verwacht commerciële beschikbaarheid rond 2027-2028, afhankelijk van de uitrol van de waterstofinfrastructuur.
Moet ik wachten met mijn HR-ketel vervangen?
Als je ketel het nog doet en je wijk in de Transitievisie Warmte staat als “waterstofwijk”: ja, overweeg te wachten. Investeer in de tussentijd in isolatie en kleine besparingsmaatregelen. Als je ketel nu stuk is: een hybride warmtepomp is een goede tussenoplossing.
Gaat mijn aardgasleiding straks waterstof leveren?
Mogelijk. Het hogedruk-transportnet van Gasunie wordt geschikt gemaakt voor waterstof. De regionale distributieleidingen (tot aan je huis) moeten per wijk worden aangepast. Je bestaande huisaansluiting en binnenleiding moeten gecontroleerd en mogelijk vervangen worden.
Hoeveel woningen gaan op waterstof?
De Rijksoverheid schat dat maximaal 500.000 woningen in aanmerking komen voor waterstofverwarming in 2030. Dit zijn vooral woningen in wijken waar warmtenetten niet rendabel zijn en all-electric niet haalbaar is.
Bronnen
- Change.inc — Warmtepomp op waterstof Cooll
- Gasunie — Waterstofbackbone Nederland
- Rijksoverheid — Transitievisie Warmte
Bekijk onze bouwtekeningen op Fredsbouwtekeningen.nl voor meer doe-het-zelf projecten.
💡 Wist je dat je honderden euro’s subsidie kunt krijgen voor verduurzaming? Ontdek in 20 minuten welke subsidies jij kunt aanvragen met Fred’s Subsidie Stappenplan.
