Apothesis is de rechte of licht gebogen overgang bovenaan een zuilschacht, waar deze aansluit op het kapiteel. Het is de tegenhanger van de apophysis (die zich onderaan de schacht bevindt) en zorgt voor een geleidelijke, visueel aangename aansluiting tussen het cilindrische zuillichaam en het bredere kapiteel.
Verschil met apophysis
Hoewel apothesis en apophysis nauw verwant zijn, is er een onderscheid:
- Apophysis — de concave curve aan de onderzijde van de zuilschacht, bij de overgang naar de basis
- Apothesis — de overgang aan de bovenzijde van de zuilschacht, bij de overgang naar het kapiteel
In de praktijk worden beide termen soms door elkaar gebruikt, maar strikt genomen verwijst apothesis specifiek naar de bovenste overgang. Bij sommige zuilenordes is de apothesis een scherp gedefinieerde lijn (een zogenaamde astragaal of kralenlijst), bij andere een zachte curve.
Positie in de zuilenordes
- Dorische orde — de apothesis is de overgang van de schacht naar de annuli en het echinus; hier is het profiel relatief strak
- Ionische orde — de apothesis wordt vaak gemarkeerd door een astragaal (een halfrond profiel met kralen-en-schijfjes ornament)
- Korintische orde — vergelijkbaar met de Ionische orde, met een sierlijke astragaal als markering
Belang in de architectuur
De apothesis is een van de vele verfijnde details die de klassieke zuilenordes hun harmonieuze uitstraling geven. Het voorkomt een harde breuk tussen de schacht en het kapiteel en leidt het oog geleidelijk naar boven. Bij het bestuderen of reconstrueren van klassieke architectuur is het herkennen van deze overgang essentieel voor een correcte analyse van het zuilontwerp.
Gerelateerde termen
- Apophysis
- Kapiteel
- Astragaal
- Zuilschacht
