Wat is een artikel 19 procedure?
De artikel 19 procedure was een wettelijke procedure waarmee gemeenten vrijstelling konden verlenen van het geldende bestemmingsplan, zodat een bouwplan dat niet paste binnen de bestemmingsregels toch vergund kon worden. Het artikel verwees naar artikel 19 van de oude Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO).
Achtergrond
Niet elk bouwplan past binnen het bestemmingsplan. Vroeger bood artikel 19 WRO drie mogelijkheden:
- Artikel 19, lid 1 — zelfstandige projectprocedure voor grote afwijkingen (bijv. een nieuw woongebied), met goedkeuring van de provincie
- Artikel 19, lid 2 — voor afwijkingen die passen binnen provinciaal beleid, zonder provinciale goedkeuring
- Artikel 19, lid 3 — voor kleine afwijkingen (bijv. een dakkapel of aanbouw die net buiten het bestemmingsplan valt)
Huidige situatie
Sinds de invoering van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in 2010 en later de Omgevingswet (2024) is de artikel 19 procedure vervangen:
- Kleine afwijkingen — worden nu afgehandeld via de reguliere omgevingsvergunning
- Grote afwijkingen — verlopen via een uitgebreide omgevingsvergunningprocedure (voorheen ‘projectafwijkingsbesluit’)
- Bestemmingsplanwijziging — voor structurele veranderingen wordt het bestemmingsplan (nu: omgevingsplan) aangepast
Waarom is dit relevant?
De term ‘artikel 19 procedure’ komt nog regelmatig voor in:
- Oude bouwvergunningen — bij verbouwingen van panden die destijds via artikel 19 zijn vergund
- Bestemmingsplannen — verwijzingen naar eerdere vrijstellingen
- Juridische stukken — bij geschillen over bouwplannen uit het verleden
Gerelateerde termen
- Bestemmingsplan
- Omgevingsvergunning
- Bouwvergunning
- Rooilijn
- Welstandscommissie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
