Wat is een atlant?
Een atlant (meervoud: atlanten) is een gebeeldhouwde mannelijke figuur die als dragende zuil of pilaster wordt gebruikt in de architectuur. De atlant is het mannelijke equivalent van de kariatide en wordt vooral aangetroffen in de klassieke en neoklassieke bouwkunst.
De naam verwijst naar de Griekse mythologische figuur Atlas, de titaan die het hemelgewelf op zijn schouders droeg. Atlanten worden vrijwel altijd afgebeeld in een krachtige, gespannen houding — gebogen of geknield — om de last van het bouwwerk boven hen visueel te ondersteunen. In de architectuurgeschiedenis worden ze ook wel “telamonen” genoemd, naar het Latijnse equivalent.
Toepassing
Atlanten werden ingezet als decoratief en constructief element op gevels, in portieken en bij monumentale ingangen. Hun voornaamste toepassingen zijn:
- Gevelversiering — atlanten flankeren vaak de hoofdingang van paleizen, theaters en overheidsgebouwen. Ze dragen visueel een balkon, erker of kroonlijst.
- Dragende functie — in sommige gevallen hebben atlanten ook een werkelijk dragende rol, waarbij ze deel uitmaken van de constructie die een architraaf of entablement ondersteunt.
- Interieurdecoratie — in rijke interieurs komen atlanten voor als schouwstukken, tafelpoten of consoles.
Het beroemdste voorbeeld van atlanten is te vinden bij de Tempel van Zeus in Agrigento (Sicilië), waar kolossale atlanten van bijna acht meter hoog de tempelgevel ondersteunden. In Nederland en België zijn atlanten vooral te zien aan neoklassieke en eclectische gevels uit de 19e en vroeg-20e eeuw.
Bij restauratie worden beschadigde atlanten nauwgezet hersteld of nagemaakt in natuursteen, kunststeen of glasvezelversterkt beton.
Gerelateerde termen
- Kariatide
- Zuil
- Pilaster
- Kroonlijst
- Entablement
- Console
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
