Binnenwelving is de welving of kromming aan de binnenzijde van een boog of gewelf. De binnenwelving bepaalt de vorm en het profiel van het gewelf zoals het vanuit het interieur zichtbaar is. In de architectuur wordt de binnenwelving ook wel aangeduid met de Latijnse term intrados.
Kenmerken van de binnenwelving
De binnenwelving is het gebogen oppervlak dat je ziet wanneer je onder een boog of gewelf staat en naar boven kijkt. Dit binnenvlak is het tegenovergestelde van de buitenwelving (extrados), die de bovenzijde van de boog vormt. De vorm van de binnenwelving bepaalt niet alleen de esthetiek, maar ook de constructieve werking van het gewelf.
- Rondboog — de binnenwelving beschrijft een halve cirkel. Dit is de meest voorkomende boogvorm in de Romaanse architectuur
- Spitsboog — de binnenwelving wordt gevormd door twee cirkelsegmenten die in een punt samenkomen. Kenmerkend voor de gotische bouwstijl
- Segmentboog — de binnenwelving is een cirkelsegment dat minder dan een halve cirkel beslaat. Veel toegepast boven ramen en deuren in traditioneel metselwerk
- Korfboog — de binnenwelving wordt samengesteld uit meerdere cirkelbogen met verschillende stralen, wat een ellipsvormig profiel oplevert
Constructieve werking
De vorm van de binnenwelving is direct gekoppeld aan de krachtswerking in het gewelf. Een gewelf werkt op druk: het eigen gewicht en de belasting worden via de boog naar de steunpunten (opleggingen) geleid. De binnenwelving volgt idealiter de druklijn, waardoor alle krachten als drukkrachten door het materiaal worden overgebracht.
Bij historische gebouwen, kerken en bruggen is de binnenwelving vaak zorgvuldig vormgegeven en soms voorzien van decoraties zoals gewelfribben, schilderingen of stucwerk. De gewelfribben volgen de binnenwelving en verdelen de belasting over de draagstructuur.
Toepassingen
Binnenwelvingen komen voor bij:
- Gewelven — in kerken, kelders en historische gebouwen
- Bruggen — bij gemetselde boogbruggen is de binnenwelving het zichtbare ondervlak
- Poorten en doorgangen — boogvormige doorgangen in vestingwerken en oude stadspoorten
Gerelateerde termen
- Gewelf
- Boog
- Intrados
- Gewelfrib
- Sluitsteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
