Een blackhouse (Schots-Gaelisch: taigh-dubh) is een traditioneel type woonhuis uit de Schotse Hooglanden en eilanden, gekenmerkt door dubbele stenen muren, een lage bouwvorm en een dak bedekt met turf of riet.
Toepassing
Het blackhouse is een van de oudste nog herkenbare bouwvormen in Noordwest-Europa. Deze huizen werden eeuwenlang gebouwd op de Schotse eilanden, met name op de Buiten-Hebriden, en zijn een belangrijk voorbeeld van bouwen met lokaal beschikbare materialen.
Constructie
De muren van een blackhouse bestaan uit twee lagen onbewerkte natuursteen met daartussen een vulling van aarde of klei. Deze dubbelwandige constructie, soms wel anderhalve meter dik, biedt uitstekende isolatie tegen de extreme weersomstandigheden van de Schotse kust. De muren worden zonder mortel opgestapeld in een techniek die vergelijkbaar is met droogstapelen.
Het dak rust niet op de buitenmuur, maar op de binnenmuur. Hierdoor kan regenwater via de brede muurtop weglopen zonder het interieur te bereiken. De dakconstructie bestaat uit houten spanten bedekt met een laag turf, riet of stro. De turf wordt op zijn plaats gehouden door een netwerk van touwen en stenen.
Indeling en functie
Kenmerkend voor het blackhouse is dat mens en vee onder hetzelfde dak woonden. Aan de ene zijde bevond zich het woongedeelte met een centrale haard zonder schoorsteen. De rook trok door het rieten dak naar buiten, wat de turf langzaam impregneerde. Aan de andere zijde was de stal voor het vee. De warmte van de dieren droeg bij aan de verwarming van het geheel.
Erfgoed en inspiratie
De laatste traditionele blackhouses werden bewoond tot in de jaren zestig van de twintigste eeuw. Vandaag zijn verschillende exemplaren bewaard als museum. Voor de moderne bouw biedt het blackhouse inspiratie op het gebied van passief bouwen: de dikke muren, de compacte vorm en het gebruik van lokale materialen zijn principes die terugkomen in hedendaags duurzaam ontwerp.
Gerelateerde termen
- Isolatie
- Fundering
- Dak
- Spant
- Baksteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
