Blauw pleisterwerk is een historische pleistertechniek waarbij de mortel een blauwgrijze kleur krijgt door de toevoeging van tras, puzzolaan of fijngemalen tufsteen.
Toepassing
Blauw pleisterwerk komt veel voor op historische gevels in Nederland en België, met name op gebouwen uit de zeventiende tot en met de negentiende eeuw. De karakteristieke blauwgrijze kleur onderscheidt het van het meer gangbare witte of grijze pleisterwerk en geeft gevels een deftig, strak uiterlijk.
Samenstelling
De blauwachtige kleur van dit pleisterwerk ontstaat door de toevoeging van tras of puzzolaan aan de kalkmortel. Tras is een vulkanisch gesteente (tufsteen) dat fijngemalen wordt en van nature een blauwgrijze kleur heeft. Wanneer tras wordt gemengd met kalk en water, ontstaat een hydraulische mortel die niet alleen de kenmerkende kleur geeft, maar ook beter bestand is tegen vocht dan gewone kalkmortel.
De traditionele samenstelling bestaat uit gebluste kalk, tras, scherp zand en water. De verhoudingen varieerden per regio en per ambachtsman, maar een gangbare verhouding was een deel kalk op twee delen tras en drie delen zand.
Aanbrengen
Blauw pleisterwerk wordt in meerdere lagen op de gevel aangebracht. Eerst wordt een ruwe spuitlaag of voorstrijklaag op het metselwerk gezet om de hechting te verbeteren. Vervolgens wordt de basislaag (beraping) aangebracht, gevolgd door een of twee afwerklagen. De laatste laag wordt strak afgewerkt met een pleisterspaan om een glad, egaal oppervlak te verkrijgen.
Na het aanbrengen moet het pleisterwerk langzaam drogen om scheurvorming te voorkomen. Bij warm weer wordt de gevel natgehouden om te snelle uitdroging tegen te gaan.
Restauratie
Bij de restauratie van monumentale panden is het behoud of herstel van blauw pleisterwerk een specialisme. Moderne cementgebonden pleisters zijn niet geschikt als vervanging, omdat ze te hard en te dampdicht zijn voor historisch metselwerk. Restauratiepleisteraars werken daarom met traditionele recepturen op basis van kalk en tras.
Gerelateerde termen
- Gevel
- Mortel
- Baksteen
- Metselverband
- Kozijn
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
