Een blinde nis is een ondiepe, dichtgemetselde uitsparing in een muur die niet doorloopt naar de andere zijde en uitsluitend een decoratief of constructief doel dient.
Toepassing
Een blinde nis onderscheidt zich van een gewone nis doordat deze niet bedoeld is als functionele opening. Waar een reguliere nis diep genoeg kan zijn om er een beeld, kast of radiator in te plaatsen, is een blinde nis doorgaans slechts enkele centimeters diep. De nis wordt aan de achterzijde begrensd door metselwerk of beton en is nooit een doorgang of vensteropening geweest.
In de historische bouwkunst werden blinde nissen veelvuldig toegepast als decoratief gevelement. Door ondiepe uitsparingen in een regelmatig patroon in de gevel aan te brengen, ontstaat een spel van licht en schaduw dat het gevelbeeld verlevendigt. Dit is met name te zien bij kerken, stadhuizen en andere monumentale gebouwen uit de gotiek en renaissance. De nissen hebben vaak een rondboog of spitsboog als bovenafwerking en worden soms aangevuld met decoratief metselwerk of beeldhouwwerk.
Constructief heeft een blinde nis het effect dat de muurdikte op die plaats afneemt. Bij dragende muren moet hier rekening mee worden gehouden: de resterende muurdikte moet voldoende zijn om de belasting te dragen. In de praktijk worden blinde nissen daarom alleen aangebracht op plaatsen waar de muur voldoende dik is en de belasting het toelaat.
In de moderne bouw komen blinde nissen minder vaak voor dan in historische architectuur, maar ze worden nog steeds toegepast als architectonisch stijlelement. In een bakstenen gevel kan een blinde nis worden gecreeerd door op een bepaalde hoogte een aantal stenen terug te leggen ten opzichte van het gevelvlak. Dit kan gecombineerd worden met een afwijkend metselverband of een andere steenkleur om het effect te versterken.
Bij restauratie van monumentale gebouwen is het behoud van blinde nissen belangrijk voor het historische karakter. Beschadigd metselwerk in en rond de nis wordt hersteld met stenen en mortel die qua kleur en samenstelling overeenkomen met het origineel.
Gerelateerde termen
- Gevel
- Metselwerk
- Metselverband
- Metselen
- Boog
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
