Water uit de kraan is in Nederland altijd vanzelfsprekend geweest. Draai de kraan open, water stroomt. Maar dat beeld verandert.
In 80 procent van Nederland worden drinkwatertekorten verwacht voor 2030. De drinkwaterprijzen stegen in 2026 met 3,7 procent. Amsterdam verplicht bij nieuwbouw inmiddels 60 liter waterberging per vierkante meter. En drinkwaterbedrijf Vitens waarschuwde al meerdere zomers voor leveringsproblemen.
Tegelijkertijd valt er in Nederland gemiddeld 850 millimeter regen per jaar op je dak. Dat water gaat nu via de regenpijp het riool in. Terwijl je het prima kunt gebruiken voor je toilet, wasmachine, tuin en meer.
In dit artikel leg ik uit hoe regenwaterhergebruik werkt, wat het kost, hoeveel je bespaart en hoe je het zelf installeert.
Waarvoor kun je regenwater gebruiken?
Regenwater is niet geschikt als drinkwater (daarvoor moet het gezuiverd worden). Maar voor veel toepassingen in huis is het prima bruikbaar.
| Toepassing | Drinkwaterbesparing per jaar | Geschiktheid |
|---|---|---|
| Toiletspoeling | 30-40 m³ (circa 30% van je verbruik) | Uitstekend |
| Wasmachine | 10-15 m³ | Goed (zachter water, minder kalk) |
| Tuin bewateren | 5-20 m³ (seizoensafhankelijk) | Uitstekend |
| Auto wassen | 2-5 m³ | Uitstekend |
| Schoonmaken (vloeren, ramen) | 2-5 m³ | Goed |
| Vijver/zwembad bijvullen | 5-10 m³ | Goed |
Totale besparing: 30 tot 80 kuub per jaar, afhankelijk van je huishouden en het systeem dat je installeert.
Wat betekent dat financieel?
De gemiddelde drinkwaterprijs in Nederland is circa 1,50 euro per kuub (inclusief belastingen). Bij een besparing van 50 kuub per jaar bespaar je circa 75 euro per jaar. Dat klinkt bescheiden, maar:
- Drinkwaterprijzen stijgen jaarlijks (3,7% in 2026)
- Bij rioolheffing op basis van waterverbruik bespaar je ook op die kosten
- De besparing is permanent — het systeem gaat 20 tot 30 jaar mee
Welke systemen zijn er?
Niveau 1: Eenvoudige regenton (vanaf 50 euro)
De bekende regenton bij de regenpijp. Geschikt voor tuinbewatering.
| Onderdeel | Kosten |
|---|---|
| Regenton 200-300 liter | 50-150 euro |
| Regentonkraan | 10-20 euro |
| Regenpijpkoppeling | 15-25 euro |
| Totaal | 75-195 euro |
Voordeel: goedkoop, binnen een uur geinstalleerd.
Nadeel: alleen voor de tuin, beperkte capaciteit, bevriest in de winter.
Niveau 2: IBC-container of grotere opslag (vanaf 200 euro)
Een IBC-container (1.000 liter) of meerdere regentonnen in serie. Geschikt voor tuin en auto wassen.
| Onderdeel | Kosten |
|---|---|
| IBC-container 1.000 liter | 50-100 euro (tweedehands) |
| Ombouw of afscherming | 50-200 euro |
| Pomp (optioneel) | 80-150 euro |
| Totaal | 180-450 euro |
Niveau 3: Ondergrondse tank met huisaansluiting (vanaf 2.000 euro)
Het complete systeem: een ondergrondse tank (2.000-5.000 liter), een pomp en een apart leidingcircuit naar toilet en/of wasmachine.
| Onderdeel | Kosten |
|---|---|
| Ondergrondse PE-tank 3.000 liter | 800-1.500 euro |
| Pomp met drukregeling | 300-600 euro |
| Filters (voor- en fijnfilter) | 100-300 euro |
| Leidingwerk (apart circuit) | 500-1.500 euro (afhankelijk van afstand) |
| Installatie (als je het laat doen) | 500-1.000 euro |
| Totaal zelf doen | 1.700-3.900 euro |
| Totaal laten doen | 2.500-5.000+ euro |
Niveau 4: Volledig geintegreerd systeem (5.000+ euro)
Tank, pomp, UV-desinfectie, automatische bijvulling vanuit het drinkwaternet als de tank leeg is, en aansluiting op toilet, wasmachine en buitenkraan. Dit is de Rolls-Royce van regenwaterhergebruik.
EN 1717: de wet
Dit is de belangrijkste regel die je moet kennen. De EN 1717-norm schrijft voor dat drinkwater en regenwater nooit mogen mengen. In de praktijk betekent dit:
- Gescheiden leidingen. Regenwater loopt via een eigen leidingcircuit. Nooit aansluiten op het drinkwaternet.
- Labeling. Leidingen en kranen voor regenwater moeten duidelijk gemarkeerd zijn (“geen drinkwater”).
- Automatische bijvulling. Als je een bijvulsysteem hebt dat drinkwater toevoegt als de tank leeg is, moet dit via een onderbreking (vrij verval of free air gap), niet via een directe aansluiting.
Laat een loodgieter de aansluiting controleren als je het zelf doet. De norm is er niet voor niets — kruisbesmetting kan gezondheidsrisico’s opleveren.
Zelf installeren: het basiscircuit
Het meest populaire doe-het-zelf project is een regenwatercircuit voor de toiletspoeling.
Wat heb je nodig?
- Ondergrondse of bovengrondse tank (minimaal 1.500 liter)
- Dompelpomp of zelfaanzuigende pomp
- Voorfilter (bladfilter bij de regenpijp)
- Fijnfilter (100 micron, voor de pomp)
- PE-leiding (25 mm) of kunststof waterleiding
- Kogelkranen en koppelingen
- Drukvat (membraanvat) om de pomp niet bij elke spoelbeurt te laten starten
Stap voor stap
- Kies de locatie voor de tank. Zo dicht mogelijk bij de regenpijp en de woning. Ondergronds is ideaal (vorstvrij, uit het zicht) maar vereist graafwerk.
- Installeer de voorfilter bij de regenpijp. Dit vangt blad en grof vuil op.
- Sluit de tank aan op de regenpijp via de voorfilter.
- Plaats de pomp — bij een ondergrondse tank een dompelpomp in de tank, bij een bovengrondse tank een zelfaanzuigende pomp ernaast.
- Leg de leiding van de pomp naar het toilet. Gebruik een apart leidingcircuit — niet aansluiten op de bestaande waterleidingen.
- Sluit de stortbak aan op de regenwaterleiding in plaats van op de drinkwaterleiding.
- Label alles. Stickers “geen drinkwater” op de leiding en bij het stortbakventiel.
- Test het systeem. Controleer op lekkages en stel de druk in op 1,5-2 bar.
Onderhoud
- Voorfilter schoonmaken: elke 2-3 maanden (of vaker bij veel bladval)
- Fijnfilter vervangen: jaarlijks
- Tank inspecteren: jaarlijks controleren op sediment, eventueel bodem uitzuigen
- Pomp controleren: jaarlijks druk en werking testen
- Dakgoot schoonhouden: hoe schoner de goot, hoe schoner het water
Gemeentelijke subsidies
Steeds meer gemeenten bieden subsidie op regenwateropvang als onderdeel van klimaatadaptatiebeleid:
- Amsterdam: subsidie op ontkoppeling hemelwater, verplichte waterberging bij nieuwbouw (60 l/m²)
- Rotterdam: Waterberging-subsidie, groene daken-subsidie
- Utrecht: subsidie afkoppeling hemelwater
- Diverse gemeenten: check regelhulp.nl of de website van je waterschap
Bedragen varieren van 500 tot 2.500 euro. Altijd vooraf aanvragen.
Conclusie
Regenwaterhergebruik is geen luxe meer — het is een verstandige investering. Met drinkwatertekorten in aantocht en stijgende waterprijzen wordt elk systeem rendabeler.
Begin klein met een regenton voor de tuin (75 euro, een uur werk). Of ga voor het echte werk: een ondergronds systeem met toiletaansluiting dat je 30 tot 50 procent drinkwater bespaart.
Het is kluswerk dat je zelf kunt doen. De techniek is eenvoudig. De besparing is permanent. En je draagt bij aan een oplossing voor een probleem dat alleen maar groter wordt.
Meer weten over verduurzamen en water besparen? Kijk op fredsbouwtekeningen.nl voor bouwtekeningen, handleidingen en doe-het-zelf projecten.
