Een bovenhoofd is het bovenstroomse hoofd van een sluis — de kant waar het water binnenkomt. Het vormt de ingang aan de zijde van het hogere waterpeil en bevat de sluisdeuren die het water tegenhouden wanneer de schutsluis in gebruik is. Het bovenhoofd is een essentieel onderdeel van de waterbouwkundige constructie.
Hoe werkt een sluis?
Een schutsluis heeft twee hoofden die samen de sluiskolk begrenzen:
- Bovenhoofd — aan de kant van het hogere waterpeil (bovenwater)
- Benedenhoofd — aan de kant van het lagere waterpeil (benedenwater)
- Sluiskolk — de ruimte tussen beide hoofden waar schepen worden geschut
Het schutten (het op- of afvaren van schepen) verloopt als volgt:
- Een schip vaart de kolk in via het geopende hoofd
- De deuren sluiten
- Via spuikokers of schuiven wordt het waterpeil in de kolk aangepast
- De deuren aan de andere zijde openen en het schip vaart door
Het bovenhoofd moet bestand zijn tegen de waterdruk van het hogere peil. Daarom zijn de deuren en de constructie van het bovenhoofd zwaarder uitgevoerd dan die van het benedenhoofd.
Typen sluisdeuren bij het bovenhoofd
- Puntdeuren — twee deuren die in een V-vorm sluiten en door de waterdruk op hun plaats worden gedrukt
- Schuifdeuren — horizontaal schuivende deuren, veel gebruikt bij grote sluizen
- Hefdeuren — deuren die verticaal omhoog worden gehesen
Toepassing in de bouw
Het bovenhoofd is relevant bij waterbouwkundige projecten: de aanleg, renovatie of vervanging van sluizen in rivieren, kanalen en havens. De fundering van een bovenhoofd bestaat vaak uit een zware betonconstructie op palen, ontworpen om zowel de waterdruk als de gronddruk te weerstaan. Bij onderhoud en vervanging van sluisdeuren is het bovenhoofd het meest kritische punt vanwege de hogere belasting.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwtermen? Bekijk de volledige kennisbank van Fred’s Bouwtekeningen.
