# Wat is een cartouche?
**Een cartouche is een decoratief architectonisch ornament in de vorm van een (half)opgerold schild of perkamentrol, dat dient als omlijsting voor een opschrift, wapenschild, jaarcijfer of ander symbool.** Cartouches komen veelvuldig voor op gevels van gebouwen uit de renaissance, barok en de 19e-eeuwse eclectische bouwstijlen.
## Kenmerken
– **Schildvorm** — de basis is doorgaans ovaal, rond of schildvormig
– **Krulwerk** — de randen zijn versierd met opgerolde voluten, bladwerk of linten
– **Reliëf** — cartouches zijn uitgevoerd in hoog- of basreliëf en steken uit het gevelvlak
– **Centraal motief** — in het midden bevindt zich een tekst, cijfer, wapen of symbool
## Toepassing
Cartouches zijn te vinden op:
– **Gevels** — boven deuren, ramen of in de geveltop, vaak met het bouwjaar
– **Poortgebouwen** — met het familiewapen of stadswapen
– **Kerken en openbare gebouwen** — als decoratief element rond inscripties
– **Grafmonumenten** — met namen en data van de overledene
– **Interieurs** — in stucplafonds en boven schoorsteenmantels
In de bouwhistorie zijn cartouches een waardevolle bron van informatie, omdat ze vaak het bouwjaar of de opdrachtgever van een pand vermelden.
## Materiaal
Cartouches worden uitgevoerd in:
– Natuursteen (zandsteen, hardsteen)
– Stuc
– Hout (bij houten gevels)
– Gietijzer (bij 19e-eeuwse gebouwen)
## Gerelateerde termen
– Ornament
– Reliëf
– Gevelversiering
– Fronton
– Wapenschild
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze [kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl](https://fredsbouwtekeningen.nl).
