Een cavetto is een architectonisch profiel in de vorm van een kwartcirkel-uitholling, ook wel holle lijst of holkeel genoemd. Het is een van de basisprofielen uit de klassieke architectuur en wordt gebruikt als overgangslijst tussen twee vlakken, bijvoorbeeld tussen een muur en een plafond of als onderdeel van een kroonlijst.
Vorm en oorsprong
Het cavettoprofiel heeft de vorm van een concave (naar binnen gebogen) kwartcirkel. Het profiel loopt van een verticaal vlak geleidelijk over naar een horizontaal vlak, waardoor een vloeiende overgang ontstaat. De naam is afgeleid van het Italiaanse woord “cavetto”, een verkleinvorm van “cavo” (hol).
In de Egyptische architectuur was de cavetto een van de meest kenmerkende elementen. De Egyptische holle kroonlijst (cavetto cornice) bekroonde vrijwel elk tempelgebouw en werd gekenmerkt door een groot, naar buiten hellend cavettoprofiel, vaak versierd met verticale ribbels. Dit motief symboliseerde palmbladeren die over de rand van een gebouw bogen.
In de Griekse en Romeinse architectuur werd het cavettoprofiel onderdeel van het klassieke profilenstelsel. Het wordt daar onderscheiden van verwante profielen zoals de scotia (een diepere holte) en de cyma recta en cyma reversa (S-vormige profielen). In de klassieke zuilen-ordensystemen komt het cavetto voor als onderdeel van basementen en kroonlijsten.
Toepassing
In de hedendaagse bouw wordt het cavettoprofiel nog steeds toegepast, al vaak in vereenvoudigde vorm:
- Als plafondlijst (de overgang tussen muur en plafond)
- Als onderdeel van kroonlijsten en gevellijsten
- In stucwerk en gipsprofielen voor interieurafwerking
- Bij restauratie van historische gebouwen
Het cavettoprofiel is ook terug te vinden in meubelmakerij en houtbewerking, waar het als frees- of schaafprofiel wordt toegepast op lijsten, plinten en randen.
Gerelateerde termen
- Kroonlijst
- Scotia
- Profilering
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
