Een cromlech is een prehistorisch monument dat bestaat uit grote, rechtopstaande stenen (menhirs) die in een cirkel- of ovaalvorm zijn opgesteld. Het woord komt uit het Welsh en betekent letterlijk “gebogen steen”. Cromlechs behoren tot de oudste bouwwerken ter wereld.
Toepassing
Cromlechs werden gebouwd in het neolithicum en de bronstijd, ruwweg tussen 4000 en 1500 voor Christus. Ze komen voornamelijk voor in West-Europa, van Portugal en Spanje tot Scandinavië, met een concentratie in Groot-Brittannië, Ierland en Bretagne. Het bekendste voorbeeld is Stonehenge in Engeland, hoewel Stonehenge technisch gezien complexer is dan een eenvoudige cromlech vanwege de dekstenen (lintels).
De bouw van een cromlech was een enorme onderneming voor prehistorische gemeenschappen. De stenen, soms tientallen tonnen zwaar, moesten worden gewonnen uit steengroeven die kilometers verderop konden liggen. Het transport gebeurde waarschijnlijk met behulp van houten rollen, sleeën en menselijke spierkracht. De stenen werden in vooraf gegraven gaten rechtop geplaatst en met aarde en stenen vastgezet.
Over de functie van cromlechs bestaan verschillende theorieën. De meest geaccepteerde verklaring is dat ze dienden als ceremoniële of religieuze verzamelplaatsen. Sommige cromlechs zijn astronomisch georiënteerd, wat erop wijst dat ze gebruikt werden als kalender om zonnewenden en seizoenen te markeren. Andere theorieën wijzen op een functie als begraafplaats of als plaats voor gemeenschapsrituelen.
Vanuit bouwkundig perspectief zijn cromlechs fascinerend omdat ze aantonen dat al duizenden jaren geleden complexe bouwprojecten werden uitgevoerd met een opmerkelijk begrip van materiaalkennis, transport en plaatsing van zware stenen elementen.
Gerelateerde termen
- steen
- constructie
- fundering
- cyclopisch
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
