Een cubiculum (meervoud: cubicula) is een kleine, besloten kamer in een Romeins woonhuis die primair diende als slaapkamer. De term komt van het Latijnse woord “cubare”, dat liggen of slapen betekent.
Toepassing
Het cubiculum was een standaardonderdeel van de Romeinse domus, het stadswoonhuis van welgestelde Romeinen. Deze kamers bevonden zich doorgaans aan weerszijden van het atrium, de centrale ontvangsthal van het huis. Ze waren relatief klein — vaak niet groter dan tien tot vijftien vierkante meter — en hadden meestal geen ramen of slechts kleine openingen.
De constructie van een cubiculum was eenvoudig maar doordacht. De muren bestonden uit opus caementicium (Romeins beton) of baksteenmetselwerk, afgewerkt met stucwerk. Welgestelde Romeinen lieten de wanden van hun cubicula beschilderen met fresco’s — wandschilderingen die direct op het natte pleisterwerk werden aangebracht. Sommige cubicula hadden mozaïekvloeren die het gebruik van de kamer aangaven, bijvoorbeeld met een verhoogd gedeelte dat de positie van het bed markeerde.
Het plafond van een cubiculum kon vlak zijn of voorzien van een tongewelf. In rijkere huizen werd het plafond eveneens beschilderd of voorzien van stucwerk decoraties. De deuropening was vaak afgesloten met een gordijn in plaats van een deur.
Naast de functie als slaapkamer werden cubicula ook gebruikt voor privégesprekken, studie of als ontvangstkamer voor vertrouwelingen. In grotere huizen bestonden er cubicula diurna (dagkamers) en cubicula nocturna (nachtkamers), waarbij de oriëntatie van de kamer was afgestemd op het zonlicht — ochtendzon voor nachtkamers, schaduw voor dagkamers.
Het concept van het cubiculum als compacte, functionele privéruimte heeft invloed gehad op de latere Europese woningbouw en de ontwikkeling van de slaapkamer als aparte ruimte.
Gerelateerde termen
- gewelf
- mortel
- steen
- bouwstijl
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
