Een darsdeur is een brede dubbele deur in de zij- of kopgevel van een hallenhuisboerderij, waardoor beladen oogstwagens de centrale dorsvloer (dars of deel) konden in- en uitrijden. De darsdeur is een kenmerkend element in de Oost- en Noord-Nederlandse boerderijtraditie en geeft een hallenhuis zijn typische silhouet.
Functie van de darsdeur
In het hallenhuis nam de dars (ook wel deel of dors) de centrale rol in: hier werd het graan gedorst, het hooi opgeslagen en de oogst aangevoerd. De darsdeur moest groot genoeg zijn voor een hoogbeladen kar of wagen, vaak meer dan twee meter breed en even hoog. Boven de darsdeur bevond zich nog een afzonderlijk hijsluik, waarmee hooi naar de hilde of vliering werd gehesen.
Plaats en uitvoering
De darsdeur zit doorgaans in de kopgevel (achterzijde) van het hallenhuis, recht tegenover de woonkamer aan de voorzijde. In sommige streken zit hij in de zijgevel. De deur bestaat uit twee delen die naar buiten open draaien, vaak met diagonale beplanking (de zogeheten andreaskruisen) voor stijfheid.
Toepassing en herbestemming
Bij bestaande boerderijen blijft de darsdeur vaak gehandhaafd als beeldbepalend element, ook na ombouw tot woonboerderij. Bij restauratie wordt soms gekozen voor een glazen invulling achter de oorspronkelijke deuren, zodat licht binnenkomt zonder het authentieke beeld te verstoren. In nieuwbouw met landelijke uitstraling wordt de darsdeur soms als citaat toegepast.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
