Een dekstoel is een houten constructie die bovenop de dekbalk van een gebint wordt geplaatst om het bovendeel van een kap, zoldervloer of nokconstructie te dragen. De dekstoel komt vooral voor in traditionele Nederlandse kapconstructies en geeft de bovenste verdieping van een hallenhuis of pakhuis extra draagvermogen.
Functie van de dekstoel
De dekstoel zit als een tussenconstructie tussen de dekbalk en de kapconstructie. Hij neemt belastingen van de gordingen of nokbalk op en geeft deze door aan de dekbalk en uiteindelijk aan de staanders van het gebint. Daarmee voorkomt hij dat lange gordingen of nokbalken doorbuigen tussen twee verre opleggingen.
Constructie
Een dekstoel bestaat doorgaans uit:
- Twee korte staanders — verticaal op de dekbalk geplaatst
- Een korte hanger of korbeel — diagonale verbinding voor stijfheid
- Een liggertje of dekplaat — bovenop waaraan de gordingen aansluiten
Soms is de dekstoel als een klein A-spant uitgevoerd, met twee schuine schoren die elkaar in de nok ontmoeten. In monumentale gebouwen werd de dekstoel soms rijkelijk versierd.
Verschil met dakstoel
Verwarrend genoeg is de dakstoel een groter begrip: het overkoepelende geheel van spanten en kapconstructie. De dekstoel is daar een specifiek onderdeel van, namelijk dat deel dat op het gebint rust en de gordingen ondersteunt.
| Begrip | Omschrijving |
|---|---|
| Dakstoel | Het volledige systeem van spanten en gordingen |
| Dekstoel | Tussenstoel op de dekbalk om gordingen te dragen |
| Schijnkap | Een loze, niet-dragende kapconstructie |
Toepassing
Dekstoelen worden aangetroffen in:
- Hallenhuisboerderijen uit Oost- en Noordoost-Nederland
- Schuren en stallen uit de 18e en 19e eeuw
- Stadspakhuizen in oude binnensteden
- Restauratieprojecten waarbij de oorspronkelijke kapconstructie wordt teruggebracht
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
