Dekzand is fijn, eolisch (door de wind) afgezet zand dat in de laatste ijstijd (het Weichselien, circa 116.000–11.700 jaar geleden) als een dunne laag over grote delen van Noordwest-Europa is neergedaald. In Nederland bedekt dekzand een aanzienlijk deel van de hogere zandgronden in Drenthe, Twente, de Veluwe, de Achterhoek, Brabant en Limburg.
Hoe is dekzand ontstaan?
Tijdens de laatste ijstijd was Nederland een koud, vrijwel onbegroeid steppelandschap. Sterke winden bliezen fijn zand uit drooggevallen rivierbeddingen en de drooggevallen Noordzeebodem het land op. Dat zand bezonk tot een laag van enkele decimeters tot meerdere meters dik. Op plaatsen waar struiken en pollen de wind afremden, ontstonden langgerekte verhogingen: dekzandruggen.
Eigenschappen
Dekzand heeft enkele kenmerkende eigenschappen die het herkenbaar maken voor archeologen, geologen en bodemkundigen:
- Korrelgrootte — overwegend zeer fijn tot fijn zand (105–210 µm)
- Sortering — zeer goed gesorteerd, weinig grind of leemdeeltjes
- Kleur — geelbeige tot lichtbruin, soms met dunne leembandjes
- Doorlatendheid — goed waterdoorlatend
- Vruchtbaarheid — van nature arm, snel uitspoelend
Dekzandrug
Een dekzandrug is een natuurlijke verhoging van enkele meters die door de wind is opgeworpen. Deze ruggen zijn bij uitstek bewoond geweest in de prehistorie en middeleeuwen, omdat ze hoger en droger lagen dan de omringende beekdalen. Veel Nederlandse esdorpen liggen op dekzandruggen, met daarnaast nog herkenbare essen (akkers).
Betekenis voor de bouw
Dekzand is voor bouw en grondwerken een gunstige ondergrond:
- Draagkracht — goed verdicht heeft dekzand een redelijke draagvermogen
- Bemaling — door de goede doorlatendheid is bronbemaling soms noodzakelijk
- Funderen — meestal op staal (strokenfundering) mogelijk, mits voldoende diep onder de vorstgrens
- Archeologie — voor bouwprojecten in dekzandgebieden geldt vaak een archeologisch vooronderzoek
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
