Een demerara-raam is een houten klepraam dat met scharnieren aan de bovenzijde is bevestigd en met een stang of haakje schuin naar buiten kan worden opengezet. Het raamblad bestaat meestal uit horizontale lamellen (jaloezieën), zodat ook in gesloten toestand lucht kan circuleren. Het raam dankt zijn naam aan de regio Demerara in het voormalige Brits-Guyana (het huidige Guyana), waar het in de 18e en 19e eeuw veel werd toegepast.
Werking
Het opengeklapte raamblad steekt als een luifel naar buiten en functioneert daardoor als overstek:
- Het blokkeert directe zonneschijn en houdt de binnenruimte koeler
- Het beschermt de gevel en het venster tegen slagregen
- Het zorgt door de luifelvorm voor een opwaartse luchtstroom (Bernoulli-effect)
- De lamellen laten lucht doorstromen, maar weren inkijk
Toepassing
Demerara-ramen zijn een typisch element van tropische koloniale architectuur in Zuid-Amerika, het Caribisch gebied en delen van zuidelijk Azië. Ze worden vooral toegepast in:
- Houten woonhuizen — kenmerkende verandahuizen in Georgetown (Guyana), Paramaribo (Suriname) en Willemstad (Curaçao)
- Openbare gebouwen — markthallen, kerken en stadhuizen uit de koloniale periode
- Restauraties — bij monumenten worden ze vaak in originele uitvoering hersteld
In Europese architectuur komen ze zelden voor; uitzonderingen zijn vooral te vinden in koloniaal-geïnspireerde villa’s en orangerieën.
Constructie
Een traditioneel demerara-raam bestaat uit:
- Een houten kozijn — meestal van inheems duurzaam hardhout
- Een lamelraamblad — vaste of verstelbare jaloezielatten
- Twee scharnieren — aan de bovendorpel bevestigd
- Een steunstang — die het raam in open positie vasthoudt (vaak verstelbaar voor verschillende openingshoeken)
- Een sluitwerk — meestal een haakje of grendel onderin
Erfgoedwaarde
In het centrum van Paramaribo, dat sinds 2002 op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat, is het demerara-raam een beschermd element van de historische houten architectuur. Vervanging door moderne ramen is daar niet toegestaan zonder vergunning.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
