Demi-reliëf, ook wel halfreliëf of mezzo-rilievo genoemd, is een vorm van beeldhouwwerk waarbij de afgebeelde figuren ongeveer voor de helft uit het vlak van de drager naar voren steken. Het ligt qua diepte precies tussen bas-reliëf (laagreliëf, vlak) en haut-reliëf (hoogreliëf, bijna driedimensionaal).
Kenmerken
Een demi-reliëf is herkenbaar aan:
- Diepte — de figuren staan ongeveer halverwege uit de achtergrond; armen, hoofden en gewaadplooien blijven nog verbonden met het draagvlak
- Schaduwwerking — door de grotere diepte ontstaat een sterker contrast en plasticiteit dan bij bas-reliëf
- Begrensde ondersnijdingen — onderkanten kunnen licht ondersneden zijn, maar niet zo sterk als bij hoogreliëf
- Achtergrond — meestal nog zichtbaar als vlak, soms met perspectivisch dieptewerking
Toepassingen
Demi-reliëf wordt al sinds de oudheid toegepast in:
- Tempelfronten en metopen — bijvoorbeeld op de Griekse Akropolis
- Triomfbogen en stadsmuren — zoals de Boog van Constantijn in Rome
- Renaissance- en barokkerken — altaarstukken, grafmonumenten en preekstoelen
- Gevelsculptuur — boven entreeportalen, op fronten van gemeentehuizen en banken
- Munten en penningen — vrijwel altijd in (een variant van) demi-reliëf
Vergelijking met andere reliëfvormen
| Reliëfvorm | Diepte | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Bas-reliëf (laagreliëf) | minder dan halve diepte | munten, friezen Parthenon |
| Demi-reliëf (halfreliëf) | circa halve diepte | renaissance grafmonumenten |
| Haut-reliëf (hoogreliëf) | meer dan halve diepte, sterk ondersneden | barokke altaarstukken |
| Ronde sculptuur | volledig vrijstaand | standbeelden |
Vervaardiging
Demi-reliëfs worden gehakt in steen (marmer, kalksteen, hardsteen), gegoten in metaal (brons) of gemodelleerd in klei en daarna in gips of beton afgegoten. De beeldhouwer werkt vanaf de hoogste punten naar achteren, waarbij de relatieve diepte zorgvuldig wordt afgewogen voor lichtval en zichthoek.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
