Diabaas (ook wel doleriet genoemd) is een hard, fijnkorrelig, basisch stollingsgesteente dat in samenstelling vergelijkbaar is met basalt en gabbro, maar tussen die twee in zit qua afkoelsnelheid en korrelgrootte. Het is een van de meest geliefde natuurstenen voor zware civieltechnische toepassingen.
Ontstaan en samenstelling
Diabaas ontstaat als magma onder het aardoppervlak relatief snel afkoelt in scheuren en spleten van bestaande gesteenten. De afkoeling verloopt sneller dan bij gabbro (waardoor de korrels fijner blijven) maar langzamer dan bij basalt (dus iets grover en kristallijner). De voornaamste mineralen zijn:
- Plagioklaas (calciumrijke veldspaat) — circa 40–60 %
- Pyroxeen (vooral augiet) — circa 30–50 %
- Olivijn en ertsmineralen — in kleinere hoeveelheden
Door zijn donkere mineralen heeft diabaas meestal een donkergrijze tot zwarte kleur.
Eigenschappen
Diabaas onderscheidt zich door:
- Hoge druksterkte — tot 300 N/mm² (vele malen meer dan beton)
- Grote slijtvastheid — Mohs hardheid 6–7
- Lage waterabsorptie — minder dan 0,5 %
- Vorstbestendigheid — uitstekend, zelfs bij vele vorst-dooi-cycli
- Hoge dichtheid — circa 2950 kg/m³
- Goed splijtgedrag — wordt makkelijk in blokvorm gebrok
Diabaas is sterk, hard, dicht en neemt nauwelijks water op. Daarom wordt het gebruikt voor zware infrastructuur. en
Toepassingen
Vanwege deze eigenschappen wordt diabaas vooral gebruikt in zware infrastructuur:
| Toepassing | Reden |
|---|---|
| Spoorballast | Slijtvast, zwaar genoeg om sporen te stabiliseren |
| Asfalt voor zwaar belast wegdek | Grote slijtvastheid en stroefheid |
| Hoogwaardig beton (waterbouw) | Hoge sterkte en dichtheid |
| Bodembescherming en steenbestortingen | Vorst- en stromingbestendig |
| Bestratingsmateriaal en bordessen | Stroef en sierlijk |
| Schanskorven | Grof gebroken diabaas |
Diabaas in Nederland
Nederland zelf heeft geen winbare voorkomens van diabaas; het wordt geïmporteerd uit onder meer:
- Duitsland (Sauerland, Eifel, Lausitz)
- België (vooral Wallonië)
- Scandinavië (Noorwegen en Zweden)
- Schotland
Het materiaal wordt aan de groeve gebroken tot verschillende fracties (bijvoorbeeld 2–5 mm, 8–16 mm, 32–63 mm) en verscheept of per trein vervoerd naar de afnemer.
Verschil met basalt en gabbro
| Gesteente | Afkoeling | Korrelgrootte |
|---|---|---|
| Basalt | Snel (aan oppervlak) | Zeer fijn |
| Diabaas | Middelmatig (in spleten) | Fijn tot middelgrof |
| Gabbro | Langzaam (diep in aardkorst) | Grof |
Chemisch zijn alle drie verwant: basisch (siliciumarm), donker en zwaar.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
