Een dode leiding is een tak van een waterleidinginstallatie waar geen of nauwelijks doorstroming plaatsvindt — bijvoorbeeld omdat het tappunt niet meer wordt gebruikt of vergeten is af te koppelen — waardoor het water stilstaat en de waterkwaliteit snel achteruitgaat. Dode leidingen vormen het grootste risico op de groei van legionellabacteriën in een drinkwaterinstallatie.
Hoe ontstaat een dode leiding?
Dode leidingen komen vaak ongemerkt tot stand:
- Verbouwing — een tappunt wordt verwijderd maar de leiding blijft afgedopt achter
- Vergeten aftakkingen — een aansluiting voor een vaatwasser die er nooit gekomen is
- Te lange aanvoerleiding — een tappunt dat zelden of nooit gebruikt wordt (bijvoorbeeld een logeerdouche)
- Reserveleiding — voor toekomstige uitbreiding, maar afgekoppeld bij gebruik
- Voorkomen van legionellaspoeling — leidingen die wel functioneren maar onvoldoende vaak doorstromen
Een leiding wordt al “dood” beschouwd als de inhoud minder dan eenmaal per week wordt ververst.
Waarom is een dode leiding gevaarlijk?
In stilstaand water op kamertemperatuur (20–45 °C) ontstaan ideale omstandigheden voor:
- Legionella pneumophila — veroorzaakt veteranenziekte (een ernstige longontsteking) bij inademing van besmette waterdamp
- Biofilm — slijmlaagje op de buiswand waarin bacteriën zich vermenigvuldigen
- Pseudomonas en andere ziekteverwekkers
- Smaak- en geurproblemen
Bij heropening kunnen de bacteriën zich razendsnel verspreiden naar de rest van het systeem.
Toepassing en aanpak
Volgens Drinkwaterbesluit en NEN 1006 moet een installateur tijdens elke aanpassing dode leidingen opsporen en wegnemen:
- Detectie — door visuele inspectie, isometrie of doorstroommeting
- Sanering — verwijder de leiding zo dicht mogelijk bij de hoofdleiding (terugsnijden tot een actieve aftakking)
- Geen dop op het uiteinde — afgedopte stompjes blijven het hele zijtraject bevatten
- Risicoanalyse — voor prioritaire instellingen (ziekenhuizen, hotels, zorginstellingen) verplicht volgens BRL 6010
Vuistregels bij ontwerpen
- Geen leiding langer dan 5 maal de diameter zonder doorstroming
- Zoveel mogelijk een ringleiding toepassen in grote installaties
- Gebruik thermostatische mengkranen aan het einde van een verdeelnet om doorstroming te garanderen
- Plan periodieke spoelingen in bij weinig gebruikte tappunten
Gerelateerde termen
- Installaties
- Drinkwater
- Aftapkraan
- Beluchter
- Ringleiding
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
