Een dolmen is een prehistorisch megalithisch bouwwerk bestaande uit twee of meer rechtopstaande draagstenen waarop één of meer grote dekstenen rusten, samen vormgevend tot een steenkamer die meestal als graf werd gebruikt. Het woord komt uit het Bretons (taol = tafel, men = steen) en betekent letterlijk “steentafel”.
Bouwwijze
Een dolmen wordt opgebouwd uit ruwe, onbewerkte natuursteenblokken:
- Draagstenen — twee of meer zware staande stenen vormen de wanden van de kamer
- Deksteen — één of meer enorme platte stenen liggen als dakplaat bovenop
- Aarden heuvel — oorspronkelijk waren veel dolmens bedekt met een tumulus van aarde of kleinere stenen
- Toegang — soms voorzien van een gang of kortere voorruimte
De stenen werden zonder mortel gestapeld; alleen door hun gewicht en passing blijven ze sinds millennia op hun plaats.
Ouderdom en spreiding
Dolmens dateren uit het neolithicum (nieuwe steentijd), grofweg tussen 4500 en 2000 v.Chr. Ze komen voor in grote delen van Europa, Noord-Afrika en Azië:
- Frankrijk — Bretagne kent honderden dolmens
- Ierland en Groot-Brittannië — bekend om hun cromlechs en portaalgraven
- Iberisch schiereiland — vooral in Portugal
- Nederland — de hunebedden in Drenthe zijn een lokale variant
Functie
Dolmens werden gebouwd door vroege akkerbouwers, vermoedelijk als collectief graf voor een familie of stam. Vondsten van menselijke resten, aardewerk en gebruiksvoorwerpen wijzen op ceremoniële begravingen. De grootte van de stenen — soms tientallen tonnen — toont aan dat deze samenlevingen tot grote gezamenlijke inspanningen in staat waren.
Gerelateerde termen
- Hunebed
- Megaliet
- Cromlech
- Mastaba
- Tumulus
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
