Een draagsteen, ook wel kraagsteen of console genoemd, is een uit de muur stekend element dat een balk, beeld, kroonlijst of overstek draagt en de last via de muur naar beneden afvoert. De draagsteen is een van de oudste constructieve én decoratieve oplossingen in de bouwkunst om belasting over te brengen op een muur.
Functie van een draagsteen
De draagsteen vervult zowel een dragende als een verfraaiende rol:
- Belasting opvangen — een balkkop, ligger of overstek rust op de draagsteen
- Last verdelen — de steen verdeelt de puntlast over een groter muurvlak
- Decoratie — vooral in romaanse, gotische en renaissancistische bouwkunst rijk bewerkt
- Overstek mogelijk maken — een uitkraging steekt voorbij de muur
Vormen van draagstenen
- Eenvoudige draagsteen — een rechthoekige of afgeschuinde steen
- Geprofileerde draagsteen — met holle of bolle profileringen
- Figuratieve draagsteen — met mensen-, dieren- of plantmotieven (kop, kariatide, bladwerk)
- Houten console — in vakwerkbouw en historische interieurs
Toepassing
Draagstenen komen voor bij:
- Balkkoppen — een houten moerbalk rust op een draagsteen tegen de muur
- Kroonlijsten en goten — een uitstekende kroonlijst wordt door een rij draagstenen ondersteund
- Erkers en balkons — een uitkraging steekt uit en wordt door consoles gedragen
- Beelden en sculptuur — in kerken dragen ze beelden of gewelfribben
- Historische gevels — als sluitsteen onder een gewelfrib of in een muraalboog
Verschil met latei en kraagsteen
Een latei ligt horizontaal boven een opening; een draagsteen steekt uit de muur en draagt een puntlast. Kraagsteen en console worden vaak als synoniem gebruikt, maar in restauratiekring duidt ‘kraagsteen’ meestal op de bewerkte buitenkant en ‘draagsteen’ op de constructieve functie.
Gerelateerde termen
- Kraagsteen
- Console
- Latei
- Karbeel
- Uitkraging
- Kapiteel
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
