Wat is een Engels spant?

Een Engels spant is een houten of stalen vakwerkspant met een driehoekige hoofdvorm waarbij verticale en diagonale staven het binnenvlak verdelen. Het is een efficiënt spant voor middelgrote tot grote overspanningen en wordt onder andere gebruikt in industriehallen, kerken, schuren en boerderijen.

Opbouw

Een Engels spant bestaat uit:

• Bovendorsen of spantbenen — twee dakhellende staven (rondhout, gezaagd hout of profielstaal)
• Trekstang — horizontale staaf onderaan die de zijwaartse spatkrachten opvangt
• Stijlen — verticale staven die het bovenste vlak in vakken verdelen
• Diagonalen — onder een hoek geplaatste staven die druk- en trekkrachten geleiden
• Verbindingsknopen — meestal met bouten, klauwplaten of gelaste verbindingen

De vakwerk-onderverdeling zorgt dat de individuele staven kort blijven en niet knikken onder belasting.

Toepassing

Geschikt voor

• Overspanningen — typisch 6 tot 20 meter, bij staal tot 40 meter
• Industriehallen — eenvoudige overspanning met lichte kap
• Boerenschuren — graanopslag, machineschuren
• Kerken en gymzalen — als zichtbare houten kapconstructie
• Stationhallen en 19e-eeuwse fabrieken — historische voorbeelden

Materialen

• Hout — gangbaar voor middelgrote overspanningen tot ca. 18 m
• Staal — voor grotere overspanningen en zware belasting
• Gelamineerd hout — moderne variant voor representatieve hallen
• Composieten — bij speciale toepassingen

Geschiedenis

De vakwerkspanten — waaronder het Engelse spant — werden in de 19e eeuw verder ontwikkeld om grote overspanningen mogelijk te maken bij stations, fabriekshallen en kerken. Het spant is genoemd naar de Engelse industriële bouwtraditie, hoewel vergelijkbare systemen onafhankelijk in meerdere landen ontstonden.

Variaties

Het Engels spant is verwant aan andere vakwerktypen:

• Polonceauspant — gebruikt trekstaven en drukknopen
• Hollands spant — diagonalen lopen vanaf de nok naar het midden
• Belgisch spant — alleen diagonalen, geen verticalen
• Fink-vakwerk — Amerikaanse variant
• Howe-spant — diagonalen onder druk, stijlen onder trek
• Pratt-spant — andere richting van diagonalen

Voor- en nadelen

Voordelen:

• Lichte constructie t.o.v. massieve balken
• Goede materiaalbenutting
• Eenvoudig in elementen te prefabriceren

Nadelen:

• Veel verbindingen nodig
• Onderhoud van knooppunten bij hout
• Minder geschikt bij zware geconcentreerde lasten

Gerelateerde termen

• Vakwerkspant
• Polonceauspant
• Hollands spant
• Belgisch spant
• Kapconstructie

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.