Wat is een expansievat?
Een expansievat is een gesloten reservoir dat de uitzetting van water in een verwarmings- of waterleidingsysteem opvangt. Als water warmer wordt, zet het uit en stijgt de druk in het systeem. Zonder expansievat zou die druk te hoog oplopen en het systeem beschadigen.
Hoe werkt een expansievat?
Een expansievat bestaat uit een metalen ketel met daarin een rubberen membraan. Het vat is gescheiden in twee delen:
- Waterzijde — verbonden met het cv-systeem
- Gaszijde — gevuld met stikstof of perslucht onder druk
Als het water uitzet, drukt het tegen het membraan en duwt het gas samen. Bij afkoelen trekt het water zich terug en zet het gas het membraan terug. Zo blijft de druk in het systeem stabiel.
Toepassing
Expansievaten komen voor in verschillende installaties:
| Type | Toepassing | Vuldruk |
|---|---|---|
| CV-expansievat | Verwarmingsinstallatie | 1,0 bar |
| Tapwaterexpansievat | Boiler, warmwater | 4,0 bar |
| Drukverhogerset | Booster waterinstallatie | 3,5–4,0 bar |
| Koel- of klimaatsystemen | Industrie | Variabel |
CV-expansievat
In bijna elke woning met een cv-ketel zit een expansievat — meestal ingebouwd in de cv-ketel zelf. Bij vloerverwarming of grote installaties wordt een extern vat geplaatst, met een capaciteit van 8 tot 25 liter.
Vuldruk en controle
Een expansievat heeft regelmatig onderhoud nodig:
- Vuldruk controleren — elk jaar bij onderhoud van de cv
- Te lage gasdruk — vat zet niet meer goed uit, drukpieken
- Lek membraan — vat doet niets meer, vervangen nodig
- Watergevuld vat — geheel kapot, geen demping meer
Berekening juiste maat
De grootte van het expansievat hangt af van:
- Systeeminhoud — totale waterinhoud van het cv-systeem in liters
- Maximale temperatuur — hoe heter, hoe meer uitzetting
- Statische hoogte — verschil tussen vat en hoogste punt
- Vuldruk — standaard 1,0 bar
Vuistregel: vatgrootte = circa 5% van de systeeminhoud.
Symptomen van een defect
- Drukval na afkoelen — vat houdt geen druk vast
- Drukstijging bij warmer water — vat zet niet meer uit
- Aanspreken overdrukventiel — water uit overstort
- Klotsend geluid — vat is volgelopen met water
Gerelateerde termen
- CV-ketel
- CV-radiator
- Capaciteit cv en radiator
- Convector
- Aftapkraan
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
