Een fits is een traditioneel scharnier waarmee een deur of raam aan het kozijn wordt opgehangen, opgebouwd uit twee losse helften die door een centrale pen worden verbonden. De fits — voluit fitsscharnier — is een verwante van de paumelle en bommerscharnier. Het scharnier maakt het mogelijk om de deur eenvoudig uit het kozijn te lichten door deze omhoog te tillen.
Opbouw
Een fitsscharnier bestaat uit twee delen:
- Deurfits — wordt op het deurblad geschroefd, heeft een holle huls
- Kozijnfits — wordt op het kozijn geschroefd, heeft een rechtopstaande pen
- Pen — gesmeed onderdeel waarover de holle huls van de deurfits past
Door de holle huls van de deur over de pen op het kozijn te tillen, hangt de deur in het scharnier. Bij verwijderen van de deur wordt deze simpelweg uit het scharnier gelicht.
Toepassing
Fitsscharnieren worden vooral toegepast bij:
- Klassieke binnendeuren — in monumentale woningen en kerken
- Buitendeuren met klassieke uitstraling — landhuis, boerderij, tuinhuisje
- Luiken — bij grote stalluiken en hekken
- Restauratie — vervanging van origineel hang- en sluitwerk
- Tuindeuren en hekjes — vooral in landelijke stijl
Voor- en nadelen
Voordelen
- Deur eenvoudig uitneembaar — handig bij verhuizen, schilderwerk
- Klassieke uitstraling — past bij oudere architectuur
- Robuust — gesmede uitvoering houdt eeuwen mee
- Onderhoudsvriendelijk — pin kan worden vetgesmeerd
Nadelen
- Inbraakgevoelig — bij naar buiten draaiende deuren kan de deur worden uitgelicht (zie dievenijzer)
- Tochtkier mogelijk — niet altijd perfect sluitend
- Schroefbevestiging — bij oudere kozijnen kan de schroef uitscheuren
Beveiliging
Om inbraak via uitgelichte deuren te voorkomen, worden bij fitsscharnieren vaak toegepast:
- Dievenijzer — vaste pen in het kozijn die in de deur grijpt
- Kerntrekbeveiliging — voor moderne cilindersloten
- Driepuntssluiting — slot dat boven, midden en onder grijpt
In moderne nieuwbouw wordt vaker gekozen voor kantelaafpaumelles of insteekscharnieren omdat die meer inbraakwering bieden.
Gerelateerde termen
- Paumelle
- Bommerscharnier
- Insteekscharnier
- Hang-en-sluitwerk
- Dievenijzer
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
