De flamboyantstijl is de laatste fase van de gotiek, ontstaan rond 1375 in Frankrijk en doorlopend tot circa 1525. De naam komt van het Franse *flamboyant* (vlammend), naar de vlamvormige curves in maaswerk, traceringen en sluitstenen. De stijl bloeide vooral in Frankrijk, Vlaanderen, Spanje en delen van Engeland en Nederland.
Kenmerken
De flamboyantstijl onderscheidt zich van eerdere gotische varianten door:
- Vlamvormig maaswerk — S-vormige en uitwaaierende curves
- Rijke versiering — overdadig bloemwerk, kruisbloemen, hogels
- Doorlopende lijnen — pinakels lopen door tot diep in het muurwerk
- Verticale dynamiek — sterkere opwaartse beweging
- Asymmetrische details — losser dan vroegere gotiek
- Lijnenspel — netvormige gewelven en sterribben
| Gotische fase | Periode | Kenmerk |
|---|---|---|
| Vroeggotiek | 1140–1200 | Spitsboog, eenvoud |
| Hooggotiek | 1200–1300 | Kruisribgewelf, roosvensters |
| Rayonnant | 1240–1375 | Tracering, lichtsturing |
| Flamboyant | 1375–1525 | Vlamvormig maaswerk |
Toepassing
De stijl is wereldberoemd door enkele meesterwerken:
Frankrijk
- Saint-Maclou (Rouen) — schoolvoorbeeld van flamboyant gevel
- Sainte-Chapelle Vincennes
- Kathedraal van Nantes — westfaçade
België en Nederland
- Stadhuis van Brussel — laat-gotische toren
- Sint-Romboutskathedraal (Mechelen)
- Sint-Janskathedraal (’s-Hertogenbosch) — overdadige flamboyante details
Spanje
- Burgos en Sevilla kathedralen — Iberische variant (isabellinisch)
Materiaal en techniek
Vlamvormig maaswerk vereist hoge vakkennis van de steenhouwer:
- Natuursteen — vooral kalksteen en zandsteen
- Mallen — patronen op de bouwplaats getekend, in steen gehouwen
- Loodvulling — bij glas-in-loodvensters om het maaswerk te ondersteunen
- Constructie — fijne ribjes met goed evenwicht tussen sterkte en transparantie
Einde van de stijl
Na 1500 raakte de gotiek uit de mode. In Italië was de renaissance al ruim een eeuw bezig, en vanaf circa 1525 brak die ook ten noorden van de Alpen door. De flamboyantstijl markeert daarmee de laatste, meest decoratieve adem van de middeleeuwse bouwkunst voordat de classicistische idealen het overnamen.
Gerelateerde termen
- Gotiek
- Tracering
- Maaswerk
- Kruisbloem
- Pinakel
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
