Een gargouille is een waterspuwer: een ver uitstekend afvoerelement dat het regenwater van het dak of de goot zo ver mogelijk van de gevel wegspuwt, zodat het muurwerk droog blijft. De term is Frans en is vooral bekend uit de gotische bouwkunst, waar deze afvoeren een onmisbaar onderdeel van het dakwatersysteem vormden.
Functie en techniek
De gargouille lost een wezenlijk bouwkundig probleem op. Bij grote gotische gebouwen met steile daken en lange goten moet veel hemelwater worden afgevoerd. Zou dat water langs de gevel naar beneden lopen, dan raakt het metselwerk doordrenkt, treedt verwering op en bevriest vocht in de voegen. De gargouille voorkomt dit door het water een stuk de lucht in te schieten, weg van de muur.
Technisch bestaat een gargouille uit:
- Een uitkraging — het element steekt ver buiten de gevel uit, soms een meter of meer
- Een doorlopende afvoergoot — uitgehakt in de bovenzijde of door het lichaam van het element
- Een spuwopening — waaruit het water als een straal naar buiten valt
Bij regen verzamelt de dakgoot het water en leidt het naar de gargouille; via de inwendige goot verlaat het water het gebouw met een boog die de gevel ontziet.
Toepassing
Gargouilles zijn vooral te vinden bij gotische kathedralen en kerken, zoals de Notre-Dame in Parijs. In de moderne bouw zijn ze grotendeels vervangen door regenpijpen en standleidingen, maar het principe leeft voort in spuwers op platte daken en in dakgootuitlopen die water bewust van de gevel weghouden. Bij restauratie van historische gebouwen worden gargouilles nog altijd zorgvuldig hersteld om hun waterkerende werking te behouden.
De gebeeldhouwde, vaak monsterlijke figuur die het element soms vorm geeft, heet een gargoyle; de gargouille slaat strikt op de waterafvoer-functie.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
