Een graatgewelf is een gewelf dat ontstaat wanneer twee tongewelven elkaar loodrecht kruisen; op de snijlijnen van de gewelfvlakken vormen zich scherpe kanten die graten worden genoemd. Het is een van de oudste vormen van het kruisgewelf.
Toepassing
Het graatgewelf overdekt een vierkante of rechthoekige ruimte (travee) en verzamelt de belasting in de vier hoeken, zodat die op pijlers of kolommen kan rusten in plaats van op doorlopende muren. Kenmerken:
- Graten — de uitspringende ribben op de kruisingslijnen; bij het graatgewelf zijn dit geen aparte draagribben maar de natuurlijke snijlijnen van het metselwerk.
- Puntbelasting — de krachten worden naar de hoeken geleid, wat grote muuropeningen mogelijk maakt.
- Bouw — het gewelf werd op een houten mal (formeel) gemetseld.
Het graatgewelf verschilt van het kruisribgewelf: bij dat laatste zijn de graten vervangen door aparte, dragende stenen ribben waartussen de dunne gewelfvlakken worden gemetseld. Het graatgewelf is kenmerkend voor de romaanse bouwkunst; het kruisribgewelf voor de gotiek.
Gerelateerde termen
- Gewelf
- Kruisgewelf
- Kruisribgewelf
- Tongewelf
- Gordelboog
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
