Een guts is een houtbewerkingsbeitel met een hol, gebogen snijvlak in plaats van een recht blad. Daardoor snijdt de guts geen platte, maar een gebogen of holle groef in het hout. Het gereedschap wordt gebruikt om hout uit te hollen, te modelleren en te beeldhouwen, en is onmisbaar bij houtsnijwerk en draaiwerk.
Vorm en soorten
Een guts bestaat uit een gebogen stalen blad met een houten heft. De belangrijkste kenmerken zijn de kromming en de breedte:
- Holte (kromming) — aangeduid met een nummer; een lager nummer is vlakker, een hoger nummer is dieper hol (van bijna vlak tot bijna U-vormig)
- Breedte — van enkele millimeters tot enkele centimeters
- Recht of gebogen — voor oppervlaktewerk of voor het bereiken van diepere plekken
Bijzondere varianten zijn de V-guts (met een V-vormig profiel voor scherpe lijnen) en de holle draaigutsen voor de draaibank.
Toepassing
Gutsen worden gebruikt bij:
- Houtsnijwerk — het uithollen en modelleren van figuren, ornamenten en reliëf
- Beeldhouwen — het grof en fijn vormgeven van beelden
- Houtdraaien — het vormen van draaiwerk op de draaibank
- Restauratie — het herstellen van gesneden lijstwerk en ornamenten
Een guts moet vlijmscherp zijn om schoon te snijden; daarom wordt hij regelmatig geslepen en aangezet op een leren strop. Werk altijd van je lichaam af en houd beide handen achter de snede.
Gerelateerde termen
- Beitel
- Houtsnijden
- Draaibank
- Ornament
- Gereedschap
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
