Een hijsrad is een groot wiel waarmee, via een as en een touw, zware lasten omhoog worden gehesen. Door het grote wiel als hefboom te gebruiken, kan met betrekkelijk weinig kracht een zware last worden getild. Het is een van de oudste hijswerktuigen.
Inhoudsopgave
Werking
Het touw is opgewikkeld om een as die aan het rad vastzit. Wordt het rad rondgedraaid, dan wordt het touw opgewonden en komt de last omhoog. Er zijn twee hoofdvormen:
- Handrad — met spaken of krukken die met de hand worden rondgedraaid
- Tredrad (tredmolen) — een groot loopwiel waarin één of meer personen lopen; hun lichaamsgewicht levert de kracht
Historie
Hijsraderen werden eeuwenlang gebruikt bij de bouw van kerken, kathedralen en vestingwerken en in havens en pakhuizen. In sommige oude kerktorens en pakhuizen is het tredrad nog aanwezig. Het principe leeft voort in de moderne lier en takel.
Toepassing
- Bouw van hoge gebouwen — het omhoog brengen van bouwmateriaal en natuursteen
- Pakhuizen — samen met de hijsbalk voor het optillen van handelswaar
- Havens — het laden en lossen van schepen
- Molens en waterwerken — voor het bedienen van sluizen en schuiven
Gerelateerde termen
- Hijsbalk
- Hijsluik
- Lier
- Katrol
- Pakhuis
- Windas
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
