Het hoofdgestel is in de klassieke bouwkunst het horizontale deel dat boven op de zuilen of pilasters rust. Het vormt de bovenste van de drie hoofdonderdelen van een orde en bestaat zelf uit drie lagen: onderaan de architraaf, in het midden de fries en bovenaan de kroonlijst. In het Latijn heet dit de architrave/frieze/cornice-opbouw; samen bekronen ze de gevel of de zuilenrij.
De drie onderdelen
- Architraaf — de onderste, dragende balk die direct op de kapitelen van de zuilen ligt
- Fries — de middenstrook, vaak versierd met reliëf, triglifen of een doorlopende band
- Kroonlijst — de bovenste, uitkragende lijst die het geheel afsluit en het water van de gevel weghoudt
Toepassing
Het hoofdgestel hoort bij de klassieke orden (Dorisch, Ionisch, Korintisch) en keert terug in stijlen die zich daarop baseren, zoals de renaissance, het classicisme en het neoclassicisme. Je vindt het bij tempels, stadhuizen, kerken en herenhuizen. De verhoudingen tussen architraaf, fries en kroonlijst volgen vaste regels die per orde verschillen; bij restauratie zijn juist die verhoudingen en het profielwerk bepalend.
Gerelateerde termen
- Architraaf
- Fries
- Kroonlijst
- Orde
- Zuil
- Kapiteel
- Hollands classicisme
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
