Iconografie is de leer van de betekenis en herkenning van afbeeldingen, symbolen en voorstellingen in kunst en bouwkunst. Waar de vorm van een gebouw of ornament de bouwkundige kant is, gaat iconografie over de inhoud: wat stelt een beeld voor, welk verhaal of idee draagt het uit en waarom is het juist op die plek aangebracht?
Iconografie in de bouwkunst
Gebouwen zijn eeuwenlang dragers geweest van boodschappen. Beeldhouwwerk, glas-in-lood, fresco’s en gevelornamenten waren niet alleen versiering, maar ook een manier om verhalen, macht of geloof over te brengen aan een grotendeels ongeletterd publiek.
- Religieuze iconografie — heiligen, Bijbelse taferelen en symbolen (lam, duif, kruis) op kerken en kathedralen
- Wereldlijke iconografie — wapenschilden, jaartallen, allegorische figuren en gildesymbolen op stadhuizen en woonhuizen
- Natuur en deugden — bloemen, dieren en personificaties van deugden als terugkerende motieven
Toepassing
Iconografie is vooral van belang bij:
- Restauratie — om een beeldprogramma correct te herstellen moet je weten wat het voorstelt
- Bouwhistorisch onderzoek — voorstellingen helpen een gebouw te dateren en te duiden
- Ontwerp — architecten kiezen bewust symbolen die passen bij de functie van een gebouw
Iconografie beschrijft de betekenis; iconologie gaat een stap verder en plaatst die betekenis in de bredere cultuurhistorische context.
Gerelateerde termen
- Ornament
- Decoraties
- Gotiek
- Fresco
- Gebrandschilderd glas, brandschilderen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
