Wat is een insula?
Een insula (Latijn voor “eiland”) is een Romeins huizenblok van meerdere verdiepingen waarin het gewone stadsvolk woonde. De term slaat zowel op het hele bouwblok tussen de straten als op zo’n meergezinsgebouw met huurappartementen. De insula is daarmee een vroege voorloper van het stadse flat- of appartementengebouw.
Opzet en gebruik
In dichtbevolkte steden als Rome en Ostia stapelden de Romeinen woningen om ruimte te besparen:
- Begane grond — vaak winkels, werkplaatsen en tavernes (tabernae) aan de straat.
- Verdiepingen — daarboven lagen huurwoningen; hoe hoger, hoe kleiner en goedkoper.
- Hoogte — insulae konden vier tot vijf, soms meer verdiepingen tellen; keizerlijke voorschriften probeerden de hoogte te beperken.
De onderste verdiepingen waren het meest gewild, met meer ruimte en soms stromend water. Hogerop ontbraken keuken en sanitair vaak; bewoners haalden water beneden en gebruikten openbare voorzieningen.
Bouw en betekenis
Insulae werden gebouwd in baksteen, tufsteen en Romeins beton (opus caementicium), soms met houten verdiepingsvloeren. Door de hoogte, dichte bebouwing en houten delen waren instorting en brand een reëel gevaar. De insula staat tegenover de domus, het vrijstaande stadshuis van welgestelde families. Samen laten ze zien hoe verschillend rijk en arm in de Romeinse stad woonden. Goed bewaarde voorbeelden zijn te zien in Ostia Antica.
Gerelateerde termen
- Domus
- Atrium
- Castellum en castrum
- Amfitheater
- Beton
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
