Wat is een jali?
Een jali is een doorbroken scherm van steen, marmer of hout met een fijn opengewerkt patroon. Het scherm is bezaaid met kleine openingen in een geometrisch of bloemmotief, waardoor licht en lucht naar binnen komen terwijl het zicht van buiten wordt beperkt. De jali is een bekend element uit de Indiase en islamitische bouwkunst.
Functie
De jali vervult meerdere taken tegelijk, wat hem in warme klimaten bijzonder nuttig maakt:
- Ventilatie — de vele openingen laten lucht door en werken koelend; de nauwe gaatjes versnellen de luchtstroom.
- Zonwering — het scherm houdt directe zon tegen en tempert het felle licht tot een aangename schaduw met patronen.
- Privacy — van buiten is nauwelijks naar binnen te kijken, terwijl bewoners wel naar buiten kunnen kijken.
- Decoratie — het opengewerkte patroon is sierlijk en geeft de gevel diepte en ritme.
Toepassing vroeger en nu
Klassieke jali’s zijn te vinden in Indiase paleizen, forten en graftombes, vaak uitgevoerd in fijn bewerkt zandsteen of marmer. Het idee — een geperforeerd scherm dat licht, lucht en privacy combineert — komt in de moderne architectuur terug in geperforeerde gevelpanelen en zonweringsschermen van baksteen, beton, metaal of keramiek. De jali is verwant aan de claustra, een doorbroken wand van (beton)blokken met eenzelfde functie.
Gerelateerde termen
- Claustra
- Ajour
- Brise-soleil
- Gevelbekleding
- Baksteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
