Een kegelgewelf is een gewelf dat de vorm heeft van een (deel van een) kegel: het loopt vanaf een ronde onderrand taps toe naar één punt of naar een kleinere ronde bovenrand. Het wordt gebruikt om ronde of halfronde ruimten te overdekken.
Inhoudsopgave
Werking
Net als andere gewelven draagt een kegelgewelf zijn last vooral door druk: de stenen of het metselwerk sluiten wigvormig op elkaar aan en voeren de belasting langs de gebogen vorm naar de steunmuren. Door de kegelvorm is het gewelf van nature stabiel en verdeelt het de krachten rondom:
- Ronde onderrand — sluit aan op een cirkelvormige of veelhoekige muur
- Toelopende vlakken — voeren de druk naar beneden en naar de rand
- Top of tamboer — de vorm eindigt in een punt of draagt een lantaarn/spits
Toepassing
- Apsissen en absiskalotten — de halfronde afsluiting van een kerkkoor kan met een kegelvormig gewelf worden overdekt
- Ronde torens en traptorens — een kegelgewelf sluit de bovenzijde af
- Tenten en spitsen — als dragende basis onder een torenspits
Aandachtspunten
- Een kegelgewelf hoort bij een ronde of veelhoekige plattegrond; op een rechthoekige ruimte past eerder een kruis- of tongewelf
- Tijdens het metselen is een houten formeel (mal) nodig die de kegelvorm ondersteunt tot het gewelf zichzelf draagt
- Het onderscheidt zich van de koepel: een koepel is bolvormig, een kegelgewelf loopt recht toe naar een punt
Gerelateerde termen
- Gewelf
- Gewelfrib
- Gewelfsleutel
- Boog
- Metselen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
