Een klapschijf is een kabelschijf (omkeerblok) waarvan één zijwang open kan klappen, zodat de staalkabel er zijdelings ingelegd kan worden. Bij een gesloten blok moet je het kabeluiteinde helemaal door het blok voeren; bij een klapschijf klap je de wang open, leg je de kabel in de groef en sluit je de wang weer. Dat scheelt op de bouwplaats veel tijd, zeker als de kabel al aan een last of lier vastzit.
Klapschijven worden geleverd in uiteenlopende capaciteiten — van lichte modellen van enkele tonnen tot zware uitvoeringen van tientallen tonnen werklast.
Toepassing
- Kabel om een hoek leiden — de trekkracht van een lier omleiden naar een andere richting, bijvoorbeeld om een last om een gebouwhoek te trekken
- Takelwerk samenstellen — in combinatie met andere schijven een takel maken die de benodigde trekkracht verlaagt
- Tijdelijke hijspunten — bij montagewerk, sloop en het verplaatsen van zware onderdelen
- Snel wisselen — bij werk waarbij de kabel vaak van route verandert, is een klapschijf veel praktischer dan een gesloten blok
Aandachtspunten
- Reken de kracht op het ophangpunt uit — bij een omlegging van 180° (de kabel gaat terug in de richting waar hij vandaan komt) is de kracht op het ophangpunt ongeveer twee keer de trekkracht in de kabel; bij een omlegging van 90° ongeveer anderhalf keer. Het ophangpunt is dus vaak zwaarder belast dan de last zelf
- Wang goed borgen — de klapwang moet met de vergrendeling (pen, bout of borgclip) daadwerkelijk gesloten zijn voordat je belast
- Schijfdiameter — een te kleine schijf ten opzichte van de kabeldiameter versnelt kabelbreuk; houd de voorschriften van de fabrikant aan
- Keuring — hijs- en hefmiddelen moeten periodiek gekeurd worden; controleer vóór gebruik op scheuren, vervorming en slijtage in de groef
- Nooit onder de last — bij een omlegging kan een kabelbreuk of losschietend blok gevaarlijk uitslaan
Let op: in de metaalbewerking wordt met klapschijf soms ook een slijpwaaier bedoeld — een heel ander product.
Gerelateerde termen
- Lier
- Hijsbalk
- Hijsrad
- Dommekracht
- Staal
- Steiger
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
