Een klauwstuk is een uitgezwenkt en ingezwenkt zijstuk of vleugelstuk, gewoonlijk paarsgewijs aangebracht aan weerszijden van de hals van een gevel of van een dakkapel. Het vult de sprong op tussen het smalle bovenstuk (de hals) en de bredere gevel eronder, en maakt van die overgang een sierlijke, S-vormige lijn in plaats van een kale trap.
Klauwstukken horen bij uitstek bij de halsgevel, die in de zeventiende eeuw in Amsterdam en andere Hollandse steden opkwam. Ze zijn vaak uitgevoerd in zandsteen of hout en kunnen rijk bewerkt zijn: voluten, schelpmotieven, festoenen of vruchtenslingers.
Daarnaast wordt het woord in de trappenmakerij gebruikt: daar is een klauwstuk de gekrulde hoofdbaluster of trappaal aan het begin van een trap.
Toepassing
- Halsgevels — de klassieke plek: twee gespiegelde klauwstukken naast de opgaande hals
- Dakkapellen — bij een verhoogde dakkapel met een topgevelvorm dezelfde functie: de sprong overbruggen
- Restauratie en reconstructie — bij het terugbrengen van een historische gevel worden ontbrekende klauwstukken op basis van oude foto’s en sporen in het metselwerk opnieuw gemaakt
- Trapaanzet — de gekrulde hoofdbaluster onderaan een trap
Aandachtspunten
- Verwering van zandsteen — natuurstenen klauwstukken staan vrij in weer en wind en verweren aan de bovenzijde het snelst; regenwater dat op de horizontale delen blijft staan is de grootste boosdoener
- Loodslabben en afdekking — de bovenkant hoort waterdicht afgedekt te zijn; slecht aansluitend lood is een veelvoorkomende oorzaak van schade eronder
- Verankering — bij restauratie moeten de ankers roestvast zijn; roestende ijzeren doken laten natuursteen scheuren en afspringen
- Monumentenstatus — bij een beschermd monument is voor herstel of vervanging meestal een vergunning van de gemeente nodig; overleg vooraf
Gerelateerde termen
- Halsgevel
- Klokgevel
- Dakkapel
- Voluut
- Gevelsteen
- Zandsteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
