Kleef is de wrijvingskracht die langs de mantel (de schacht) van een paal in de grond werkt. Rekenkundig is de kleef de totale wrijvingskracht op de mantel gedeeld door het manteloppervlak. Samen met de puntweerstand onder de paalpunt bepaalt de kleef het draagvermogen van een paalfundering.
Positieve en negatieve kleef
- Positieve kleef werkt omhoog en draagt dus mee: de grond houdt de paal vast. Een paal die zijn draagvermogen vrijwel volledig aan kleef ontleent, heet een kleefpaal — die wordt toegepast waar geen goede draagkrachtige zandlaag op bereikbare diepte ligt
- Negatieve kleef werkt omlaag en is juist een extra belasting: als de grondlagen rondom de paal inklinken, gaan ze als het ware aan de paal hangen. Dit speelt vooral bij veen- en kleilagen, en typisch na een zandophoging of bij een verlaagde grondwaterstand
Negatieve kleef is geen detail: bij een ophoging op slappe grond kan de neerwaartse kracht op een paal fors oplopen, en die moet in de berekening zijn meegenomen.
Waar hangt de kleef van af?
- Grondsoort — vaste klei geeft relatief veel manteldraagkracht, los zand aanzienlijk minder
- Paaltype en oppervlak — een ruwe, in de grond gevormde paal maakt beter contact dan een glad paalelement
- Uitvoering — trillen, boren of heien beïnvloedt de grond rondom de paal, en dus de kleef
- Tijd — direct na installatie is de kleef vaak lager; door herstel van de grondspanning neemt hij daarna toe
Aandachtspunten
- Sondering is leidend — kleef en puntweerstand worden bepaald uit sonderingen (CPT); zonder grondonderzoek is elke aanname gokwerk
- Bouwrijp maken telt mee — een zandophoging vóór het heien zet inklinking in gang en daarmee negatieve kleef
- Bescherming tegen negatieve kleef — met een bitumencoating of een mantelbuis over het bovenste paaldeel kan de negatieve kleef flink worden beperkt
- Laat een constructeur rekenen — bij aanbouwen, uitbouwen en verzwaringen op paalfundering is dit specialistenwerk
Gerelateerde termen
- Heipaal
- Draagvermogen van een heipaal
- Paalfundering
- Sondering
- Inklinken
- Grondmechanica
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
