Het woord kleisteen heeft twee betekenissen die je niet moet verwarren.
1. Kleisteen als vuurvaste steen. In de bouwpraktijk is kleisteen een andere naam voor vuurvaste steen: chamottesteen. Die wordt gemaakt van gebrande, gemalen klei (chamotte) die opnieuw met klei wordt gebonden en gebakken. Het resultaat is een steen die hoge temperaturen en temperatuurwisselingen verdraagt zonder te scheuren.
2. Kleisteen als gesteente. In de geologie is kleisteen een sedimentgesteente dat uit samengeperste klei is ontstaan. Het is iets minder compact dan leisteen en verwant aan schalie, dat een uitgesproken gelaagde opbouw heeft.
Toepassing als vuurvaste steen
- Open haard en houtkachel — de binnenbekleding van een stookplaats
- Bakoven en pizzaoven — de vloer en het gewelf van een houtgestookte oven
- Schoorsteen — het vuurbelaste deel van het rookkanaal
- Industriële ovens — de klassieke toepassing waar het materiaal vandaan komt
Metselen doe je vuurvaste stenen niet met gewone metselmortel: die verpulvert bij hoge temperatuur. Gebruik vuurvaste mortel of vuurvast cement, met dunne voegen — hoe dunner de voeg, hoe beter de constructie tegen hitte kan.
Aandachtspunten
- Vuurvast is niet isolerend — een massieve chamottesteen geleidt warmte juist goed en slaat die op. Waar isolatie nodig is (achter de vuurkorf, tegen een houten wand) hoort een isolerende plaat of een luchtspouw
- Temperatuurwisselingen — snel opstoken van een koude, vochtige oven geeft scheuren; stook een nieuwe oven of haard voorzichtig in
- Kleisteen als gesteente is voor de bouw weinig bruikbaar: het is zacht, splijt langs de lagen en is niet vorstbestendig genoeg voor buitentoepassing
- Rookkanaal — bij het aanpassen van een schoorsteen of het plaatsen van een kachel gelden veiligheidseisen; laat het rookkanaal keuren en houd afstand tot brandbaar materiaal
Gerelateerde termen
- Chamottesteen
- Klei
- Leisteen
- Baksteen
- Open haard
- Afzettingsgesteente
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
