Een koepeltrommel — meestal tamboer genoemd — is de cilindrische of veelhoekige muur waarop een koepel rust. Hij zit tussen de onderbouw en de koepelschaal en tilt de koepel omhoog, zodat die van buiten zichtbaar wordt en van binnen hoger boven de ruimte zweeft.
De trommel heeft twee redenen van bestaan. Ten eerste het beeld: een koepel op een vierkante onderbouw zonder trommel verdwijnt achter het dak, terwijl een koepel op een trommel het silhouet van een stad bepaalt. Ten tweede het licht: in de trommelwand kan een krans vensters worden opgenomen, waardoor de ruimte eronder van bovenaf en rondom wordt verlicht.
Opbouw
- Onderbouw — vaak vierkant, met pendentieven of trompen die de overgang naar de cirkel maken
- Trommel — een gesloten of door vensters doorbroken ringmuur, soms met zuilen of pilasters geleed
- Koepel — de schaal die op de trommel staat, eventueel afgesloten met een lantaarn of oculus
Constructief aandachtspunt
De trommel moet de spatkracht van de koepel opnemen. Elke vensteropening verzwakt de ringwerking van die muur precies daar waar de trekkracht loopt. Daarom zijn trommelmuren fors gedimensioneerd, zijn de penanten tussen de vensters relatief breed en zit er vaak een trekring, ketting of ringbalk in het niveau van de koepelvoet.
Toepassing
- Koepelkerken en moskeeën
- Mausolea en grafkapellen
- Paleizen, parlements- en gerechtsgebouwen in classicistische en neoclassicistische stijl
- Moderne betonkoepels met een lichtstrook in plaats van vensters
Praktijktips
- Scheuren in de penanten tussen de trommelvensters wijzen op spatkracht en horen door een constructeur beoordeeld te worden
- Onderhoud de vensters serieus — regen die via kozijnen de trommelmuur in trekt, tast juist het dragende deel van de constructie aan
- Let op condens — warme lucht verzamelt zich in de koepel en slaat neer tegen het glas van de trommel; ventilatie op dat niveau voorkomt schade aan schilderwerk en stucwerk
Gerelateerde termen
- Koepel
- Pendentief
- Gewelf
- Oculus
- Daklantaarn
- Calotte
- Kloostergewelf
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
