Een kopbalkgebint is een dragende houten gebintconstructie waarbij de kopbalk (de dwarsbalk) met een slisverbinding aan de stijl is verbonden, en waarbij de balk met zijn “kop” voorbij de stijl steekt. De naam komt van die doorstekende kop.
Hoe de verbinding werkt
Ter plaatse van de stijl wordt de kopbalk plaatselijk versmald, zodat hij langs de stijl door kan steken. Stijl en kopbalk worden verbonden met een dubbele penverbinding: twee pennen naast elkaar in plaats van één, waardoor de verbinding ook draaiing kan opnemen. De hoek tussen stijl en balk wordt vrijwel altijd ondersteund door een korbeel (een schoor), die de verbinding stijf maakt en het gebint in het vlak stabiel houdt.
Opbouw van het geheel
- Gebinten in de dwarsrichting — elk gebint bestaat uit twee stijlen met daarop de kopbalk.
- Langsbalken — deze verbinden de kopbalkgebinten in de lengterichting van het gebouw. De langsbalk zit met pen-en-gat-verbindingen in de stijl.
- Windschoren — per stijl ondersteunen windschoren de langsbalk. Zij vangen de windbelasting in de lengterichting op; zonder windschoren kan een gebintenrij als geheel scheefzakken.
- Poeren — de stijl staat vaak op een gemetselde poer, zodat het hout niet in contact komt met de vochtige grond. Dat is de belangrijkste maatregel tegen voetrot.
Verschil met verwante gebinttypen
| Type | Ligging van de dwarsbalk | Kenmerk |
|---|---|---|
| Ankerbalkgebint | Door de stijl heen, aan de buitenzijde vastgezet met wiggen | Balk zit ónder de stijlkop; het “anker” trekt de stijlen naar elkaar |
| Dekbalkgebint | Bovenop de stijlen | Balk dekt de stijlen af |
| Kopbalkgebint | Naast de stijl langs, met doorstekende kop | Slisverbinding met dubbele pen |
Qua verankering lijkt het kopbalkgebint op het ankerbalkgebint en het dekbalkgebint; het onderscheid zit in de manier waarop dwarsbalk en stijl elkaar raken.
Aandachtspunten bij restauratie
- Voetrot — bijna alle schade aan historische gebinten zit onderaan de stijl. Een aangetaste voet wordt hersteld met een aangelaste nieuwe stijlvoet, en de stijl komt op een droge poer te staan.
- Verzwakking bij de pengaten — de dubbele penverbinding neemt veel hout weg op één plek. Controleer bij een verbouwing altijd de restdoorsnede vóór er extra belasting op komt.
- Kopbalk niet zomaar inkorten — de doorstekende kop is onderdeel van de verbinding, geen overtollig hout. Afzagen om ruimte te winnen verzwakt het gebint.
- Registreer voor je sloopt — meet en fotografeer merktekens (paringstekens) en de opbouw voordat er iets losgaat. Zonder die tekens is een gebint later niet betrouwbaar terug te plaatsen.
Gerelateerde termen
- Gebint
- Ankerbalkgebint
- Dekbalkgebint
- Korbeel
- Pen-en-gat-verbinding
- Paringstekens
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
